Collegium Polonicum

For almost a century, charophytes have been regarded as a group that is confined to low-nutrient-clear water conditions. In light of recent research, this generalisation of the ecological niche dimensions of charophytes has changed and now includes more facets of ecological existence. In this review, the current knowledge with respect to species-specificity as well as temporal aspectsontogenetic and successional ones of the ecological requirements of charophytes are presented and discussed. This review identifies new directions for ecological research on charophytes as well as knowledge gaps to be filled, not just for reasons of academic curiosity, but also for applied purposes such as lake restoration, bioremediation and bioindication of water quality and water regime.

The month-to-month variability of biomass and CaCO3 precipitation by dense charophyte beds was studied in a shallow Chara-lake at two depths, 1 and 3 m. Charophyte dry weights (d.w.), the percentage contribution of calcium carbonate to the dry weight and the precipitation of CaCO3 per 1 m2 were analysed from May to October 2011. Physical-chemical parameters of water were also measured for the same sample locations. The mean dry weight and calcium carbonate precipitation were significantly higher at 1 m than at 3 m. The highest measured charophyte dry weight (exceeding 2000 g m−2) was noted at 1 m depth in September, and the highest CaCO3 content in the d.w. (exceeding 80 % of d.w.) was observed at 3 m depth in August. The highest CaCO3 precipitation per 1 m2 exceeded 1695 g at 1 m depth in August. Significant differences in photosynthetically active radiation (PAR) were found between 1 and 3 m depths; there were no significant differences between depths for other water properties. At both sampling depths, there were distinct correlations between the d.w., CaCO3 content and precipitation and water properties. In addition to PAR, the water temperature and magnesium and calcium ion concentrations were among the most significant determinants of CaCO3 content and d.w. The results show that light availability seems to be the major factor in determining charophyte biomass in a typical, undisturbed Chara-lake. The study results are discussed in light of the role of charophyte vegetation in whole ecosystem functioning, with a particular focus on sedimentary processes and the biogeochemical cycle within the littoral zone.

The objective of this study was to analyze the temporal variability of biometric features and the carbonate production of two charophytes: Chara polyacantha A. Braun and Chara rudis A. Braun against the background of the physical-chemical properties of water. The investigation was carried out in a small, mid-forest Lake Jasne (western Poland). It is a polymictic, mesotrophic, hardwater ecosystem dominated by charophyte vegetation. Each month, 10 individuals of each species were characterized in terms of morphometric features, fresh and dry weight, and the percentage of calcium carbonate. Additionally, physical-chemical parameters of the water were studied. The results of physical-chemical analyses indicated similar habitat conditions for both species. Despite smaller dry weight C. polyacantha was characterized by greater morphological variability and higher rates of growth and percentage share of calcium carbonate in dry mass than C. rudis. The percentage of calcium carbonates in dry mass did not differ significantly between the species and exceeded 60%, reaching the maximum (76% in C. polyacantha) in July and August. For both species, distinct correlations between the structure of biomass and morphological features were found. The obtained results show the great importance of charophyte vegetation in carbon cycling and functioning of lake ecosystems.

The photosynthetic activity of phytoplankton (in pelagial) and macrophytes (in littoral) is considered to be one of the main factors affecting the carbon cycle in lakes. This concerns in particular hardwater ecosystems, where most of the carbon is available in the form of Ca- or Mg-bicarbonates. In such ecosystems charophytes (macroscopic green algae, forming dense meadows) are regarded as the most effective carbonate producer due to the HCO3 — utilization and the formation of thick CaCO3 encrustations.Calcium carbonate and biomass production of charophytes were studied in a small and shallow charophyte-dominated Lake Jasne (Western Poland). Fresh and dry weight of plants, percentage contribution of calcium carbonate and production of CaCO3 per 1 m2 were studied at three depths (1, 3 and 5 m) in three sample sites (each sampled area — 0.04 m2). Additionally, physical-chemical parameters of water samples were studied. It was found that the dry weight of charophytes and the values of calcium carbonate were similar for all sites but varied for depth of sampling. The dry weight exceeded 2000 g m-2 (average 1165 g m-2) at the most shallow sample sites. CaCO3 encrustations constituted from 39.5% at the depth of 5m, to over 82% of the charophyte dry weight at the depth of 1m. The maximum and average values of carbonates precipitated by charophytes were 1696 g m-2 and 891 g m-2, respectively, and exceeded results reported so far. The results of physical-chemical analyses revealed no statistically significant differences between all the sample sites. Nevertheless, distinct correlations were found between dry weight of charophytes, carbonates precipitated by charophytes and some physical-chemical properties of water from the sample sites.The results highlight the habitat engineering role of charophytes, evidenced in particular by great amounts of biomass influencing sedimentary processes and biogeochemical cycle within littoral zone.

The level of integration of a city into transnational networks has become widely interpreted as the decisive factor of urban development in a globalising world. Hence, the building of transnational links has become a vital aspect of city development strategies. This applies in a particular way also to the “latecomer” cities in East Central Europe aspiring to overcome marginality. Here, the analysis of final European Capital of Culture applications allows for definition of the state-of-the-art of such transnationalisation strategies in this part of Europe. As the cases of the five cities shortlisted in the contest to become the Polish European Capital of Culture 2016 show (i.e. Gdańsk, Katowice, Lublin, Warsaw, and the eventual laureate city of Wrocław), transnational networking on the level of innovative regions, metropolitan areas or cross-border regions is rather poorly developed. The cases also show that the lack of transnational urban societies, which is interpreted as a disadvantage in the quest to build and market attractive and creative cities, can be compensated for by the rediscovery of a multiethnic past.

Morphological features of oospores of <em>Chara baueri </em>A. Braun, one of the rarest charophyte species worldwide, were studied based on 100 oospores collected from a small and temporarily dried mid-field pond near Cedynia, Western Poland. This is the first Polish and fifth presently known locality of this species. For comparison 67 oospores from a German population (similar pond localized near Batzlow, Germany) were also measured. So far, data on morphology of <em>C. baueri </em>oospores as well as the species ecology are limited. The only more detailed study of oospores for this species was earlier performed on 15 oospores from Kazakhstan. Largest polar axis (<em>LPA</em>, length), largest equatorial diameter (<em>LED</em>, width), isopolarity index (<em>ISI </em>= <em>LPA</em>/<em>LED </em>× 100), number of ridges, width of fossa, distance from apical pole to <em>LED </em>(<em>AND</em>) and anisipolarity index (<em>ANI </em>= <em>AND</em>/<em>LPA </em>× 100) were measured. The comparative analysis revealed that the oospores from Poland are generally bigger and more prolate than the Ger­man ones. The differences for most of studied parameters were statistically significant. The finding is discussed in the context of habitat differentiation of both studied sites. Moreover, the results obtained of oospore measurements for both populations differs from most of the data known so far from the literature.

Abstract The occurrence of heavy metals (Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Zn) has been determined in the fluvial sediment samples collected along three transects in the Middle Odra River (western Poland) with a width of 360 m. The total concentrations of the metals were obtained after HNO 3 microwave digestion and the available fractions of heavy metals were determined by single extraction procedures using two extractants: 0.01M CaCl 2 and 0.05M EDTA. The measurement of physico-chemical parameters was also performed. The determination of total and available fractions of heavy metals, except potential available fractions of Cr, revealed high concentrations of studied elements detected in the sediment samples characterized by high content of coarse and very coarse-grained sand fraction and high content of organic matter. It was found that the concentrations of total and available fractions of metals could increase along with the content of organic matter, Eh values and concentrations of H + . Apart from the above, those concentrations become the lowest, the higher the content of medium grain size fractions is. Furthermore, the amounts of CaCl 2 and EDTA extractable metals increase in the sediments samples characterized by the lowest total and available concentrations of heavy metals.

Abstract In the vegetation seasons 2016–2017, a survey of 30 pit lakes localized in the eastern part of the Muskau Arch (Western Poland) was carried out. The aim of the study was to characterize the habitat conditions of the selected lakes, based on the physico-chemical water characteristics. We hypothesized that the age and genesis of pit lakes are the main factors responsible for their hydro-chemical diversity. Therefore, in each of the lakes 27 physico-chemical parameters and chlorophyll a were measured in the water surface, in the peak of the vegetation season (July–August). Additionally, they were described in terms of genesis, origin and age. The results showed that the investigated lakes display a high diversity of habitat conditions reflected in varied physico-chemical water properties (significant lake-to-lake differences). The parameters mostly responsible for the differences were: Secchi depth (transparency), pH, EC, colour, hardness, TP, TN, TC, Ca 2+ , Mg 2+ , Fe, Al, Mn, S and Chl a. The comparison of the type of excavated aggregate showed significant differences for four parameters only. Much greater differences were found for the genesis of lakes (mining method) – 15 of the 28 analysed parameters significantly differentiated the lakes. Further analysis showed that half of the studied parameters were significantly correlated with the age of the pit lakes. Our results suggest that in addition to natural changes, secondary human-caused transformations (mostly neutralization and fertilization of the water) were among the key factors responsible for the differentiation of the lakes.

Fortyfikacja bastionowa narodziła się na przełomie XV i XVI wieku we Włoszech i bardzo szybko rozpowszechniła się w całej Europie. Na terenie Pomorza, obecnej Ziemi Lubuskiej i Śląska pojawiły się już w połowie XVI wieku, jednak, u zarania wojny trzydziestoletniej twierdze bastionowe nadal były rzadkością w tej części kontynentu. Po wojnie trzydziestoletniej sytuacja zmieniła się diametralnie. Bastionowo ufortyfikowano 45 kolejnych miejscowości. Stało się to na skutek bardzo intensywnych działań oblężniczych na tym terenie. W okresie między 1625 a 1648 rokiem, doszło do 121 oblężeń. Miasta zdobywano ostrzałem, atakiem zbliżeniowym, szturmem i minami lub też kombinacją tych technik. Spośród miejscowości bastionowo ufortyfikowanych w czasie tej wojny 21 straciło znaczenie tuż po tym konflikcie, 15 zanikło w ciągu stulecia po wojnie a 9 zachowało znaczenie aż po XIX wiek. Spośród tych ostatnich trzy było niewielkimi i mało istotnymi warowniami (Dąbie, Szczecin i Penemünde), pozostałe – Brzeg, Nysa, Głogów, Szczecin, Kołobrzeg i Stralsund zachowały znaczenie jako istotne warownie aż po XIX, a niekiedy aż po połowę XX wieku.

This article presents the outcome of archaeological investigations carried out within the area of the Kunersdorf battlefield dating from the Seven Years War, during which the remains of a Russian Observation Corps grenadier were unearthed. The paper will discuss the identification process, context of the discovery, and will present some new archaeologically derived facts relating to the battle’s history and documentation.

Sciendo provides publishing services and solutions to academic and professional organizations and individual authors. We publish journals, books, conference proceedings and a variety of other publications.

Bitwa pod Kunowicami (Kunersdorf) została stoczona 12 sierpnia 1759 r. Na polach na
\npograniczu dzisiejszych Kunowic, miasta Słubice oraz wsi Drzecin w województwie lubuskim
\nstarły się ze sobą armie koalicji rosyjsko-austriackiej (łącznie ok. 80 tysięcy żołnierzy) z armią
\npruską (ok. 50 tysięcy żołnierzy). Walki zakończyły się zwycięstwem wojsk sprzymierzonych,
\nktórym pomogła przewaga liczebna, doskonała i silna artyleria (zwłaszcza rosyjska), ukształtowanie
\nterenu, a także wykonane przez Rosjan silne fortyfikacje obozu warownego.
\nBadania archeologiczne tego pola bitwy prowadzone są nieprzerwanie od roku 2009. W ich
\nwyniku, w 2010 r., w południowo-zachodniej części obszaru objętego pracami zlokalizowano
\nszczątki ludzkie. Chociaż kości zachowały się w nienajlepszym stanie, to udało się przeprowadzić
\nich analizę antropologiczną i rozpoznać sposób ułożenia ciała. Niestety kręgi kręgosłupa,
\nmiednica oraz łopatki uległy prawie całkowitemu rozkładowi i ich eksploracja okazała się
\nniemożliwa. Ustalono, że zmarły był drobnej budowy mężczyzną w wieku 40–50 lat, o wzroście
\nok. 165 cm. W jego prawej łopatce tkwiła zniekształcona na skutek uderzenia ołowiana kula.
\nOprócz pocisku, w bezpośrednim otoczeniu szkieletu znaleziono 22 guziki lub ich destrukty,
\nemblemat w postaci symbolu płonącego granatu z monogramem carycy Elżbiety I, fragmenty
\nblachy naczelnej, skórzane szczątki czapki grenadierskiej, żelazną kulę kartaczową oraz 2 kule
\nołowiane. Na podstawie analizy tych przedmiotów stwierdzono, że są to szczątki grenadiera
\nrosyjskiego z Korpusu Obserwacyjnego.
\nRelacje z okresu wojny siedmioletniej w różny sposób przedstawiają zarówno organizację
\npochówków, jak i zachowanie względem ofiar walk. Grzebania zabitych dokonywali albo
\nwyłącznie żołnierze (pod Kunowicami i Pragą), żołnierze i chłopi (pod Lutynią i Hochkirch),
\nalbo niekiedy wyłącznie chłopi (pod Kolinem, Rossbach i Sarbinowem). Pochówki trwały
\nzwykle krótko, tylko w przypadku Sarbinowa i Kolina niemal miesiąc. Niekiedy oddzielano
\nofiary od siebie (zarówno poległych z przeciwnych armii, jak i szeregowców od oficerów),
\nczasem grzebano wszystkich razem. Jedynym stałym elementem był dokonywany rabunek
\npoległych, choć trudno określić, czy istniała jakaś zasada regulująca ten proceder. Niektóre
\nrelacje wskazują na fakt plądrowania zwłok po bitwie, lecz na długo przed pogrzebaniem. Informacje
\ndotyczące organizacji pochówków spod Sarbinowa, a także Lutyni świadczą, iż czasem
\nrabunku dokonywano dopiero tuż przed złożeniem ciał do grobów. Co więcej, znaleziska z grobów
\nżołnierskich związanych z bitwami z czasu wojny siedmioletniej, dokonane w ostatnich
\nlatach w Republice Czeskiej, wskazują, że często rabunek nie był kompletny.
\nOpisywane w artykule szczątki rosyjskiego grenadiera z Korpusu Obserwacyjnego, mieszczą
\nsię w zwyczajach pogrzebowych z okresu wojny siedmioletniej, znanych na podstawie
\nanaliz przekazów z epoki, a także badań archeologicznych. Zapewne, jak to było praktykowane,
\nwkrótce po śmierci żołnierz ten został ograbiony z przedmiotów osobistych, ładownicy,
\nchlebaka, broni oraz butów, pozostawiono mu zaś czapkę, koszulę, kurtkę oraz prawdopodobnie
\nspodnie. Z uwagi na pospieszny charakter pochówków (trwały tylko jeden dzień), zwłoki
\ngrenadiera nie zostały odnalezione przez ludzi zajmujących się chowaniem poległych i dlatego
\nnie trafiły do grobu masowego.

Literatura autobiograficzna o tematyce (e)migracyjnej cieszy się w ostatnich latach rosnącą popularnością. W kontekście interkulturowych badań polsko-niemieckich odchodzi się obecnie w odniesieniu do niej od pojęć takich jak „literatura migracyjna”, mówi się raczej o „literaturze w ruchu”, o płynnych tożsamościach. Autorkę interesują kreacje męskiej tożsamości w kontekście wielokulturowym – bada je z perspektywy kulturoznawczej i psychologicznej. Interesuje ją przede wszystkim nawiązująca do narracji autobiograficznych proza polskich autorów, takich jak m.in. Krzysztof Niewrzęda, Leszek Oświęcimski czy Dariusz Muszer, którzy w latach osiemdziesiątych przybyli do Niemiec i zaliczani są do ostatniej fali migracyjnej przed przemianą ustrojową. Opierając się na psychoanalizie, autorka analizuje archetypowe wzory męskości w ich prozie – autokreacje służące przepracowaniu doświadczeń emigracyjnych (na przykład: męczennik/ofiara, zły chłopak, błazen, mnich i wybawiciel).

Die Erneuerung der christlich inspirierten Literatur war am Ubergang vom 19. zum 20. Jahrhundert in Europa eine heftig diskutierte und zugleich kontroverse Erscheinung. Das Hauptziel meines Beitrags ist die Uberprufung der Rolle von den drei katholischen Priester-Dichtern Heinrich Federer (1866‒1928), Peter Dorfler (1878‒1955) und Joseph Wittig (1879‒1949) im Streit um den „katholischen Modernismus“ in der Literatur. Es sollen u.a. literarisch-kulturelle Entwicklungen sowie Prozesse in der Herausbildung der geistigen Positionen der genannten Autoren untersucht werden.

The author discusses his comparative analysis of Polish and German archival thought related to processing personal archives. The motive behind the present considerations was the literary and archival legacy of Henryk Bereska, one o f the most eminent translators of Polish literature into the German language. A concise introduction presents briefly the life of H. Bereska and describes the nature of the body of archival work currently held at the university library of Viadrina University in Frankfurt/Oder. Further, the author proceeds to analyze the methods employed for processing personal archives in Poland and in Germany. The most favourable processing methodology created by the team headed by H. Bereska was worked out as the result of the combination of the techniques elaborated in the two aforementioned methodological schools. The approach to processing the body of literary work of the translator was done according to Polish rules for physical ordering of literary legacies and German rules for making up inventories of the processed material. The article also presents the integrated, open Kalliope database, a tool used in the inventory making process employed for documents included in the legacy.

W Niemczech powstaje obecnie bardzo wiele podręczników dotyczących twórczego pisania, a zwłaszcza autobiograficznego. Dużym powodzeniem cieszą się także zbeletryzowane autobiografie rodzinne dotyczące NRD. W niemieckich podręcznikach wyróżnia się dwie najpopularniejsze odmiany pisania autobiograficznego: pisanie terapeutyczne (inspirowane psychoanalizą) i literackie, artystyczne. Ich techniki coraz bardziej przenikają i inspirują się nawzajem, owocując nowymi metodami rozbudzania kreatywności. Twórcze pisanie może służyć celom prywatnym (np. pozostawienie potomnym symbolicznego spadku) lub być skierowane do szerszego odbiorcy – od celu zależy wybór metody. Autorka tekstu przedstawia najciekawsze aspekty podręcznikowych porad dotyczące m.in. motywacji pisania, optymalnych warunków pracy twórczej, technik pisania nielinearnego, aktywacji prywatnych zasobów pamięci, technik narracyjnych, kwestii językowych i stylistycznych. Zwraca także uwagę na istotny aspekt egzystencjalny pisania autobiograficznego – pogłębienie przeżywania życia.

[Missing]

Der vorliegende Beitrag befasst sich mit der Ausgestaltung der haftungsrechtlichen Verantwortung des Staates für unerlaubte Handlungen von Polizeibeamten in Deutschland. Schwerpunktmäßig wird auf die jeweiligen Tatbestandsvoraussetzungen des zentralen Amtshaftungsanspruchs (§ 839 BGB) eingegangen. Es wird der Versuch unternommen, die zuweilen unübersichtliche Kasuistik anhand von strukturellen Erwägungen zu ordnen und damit dem Leser auch den Wirkungskreis der jeweiligen Tatbestandsmerkmale im Einzelnen sowie der Anspruchsnorm im Ganzen aufzuzeigen. Ferner werden nicht abschließend weitere bundes- und landesrechtliche Haftungsnormen behandelt und Regressansprüche des Staates gegenüber seinen Polizeibediensteten untersucht. Letztlich werden die Forschungsergebnisse in einer rechtsvergleichenden Schlussbetrachtung den polnischen Regelungen gegenübergestellt.

Towards a religious cross-border space. Projects along the Polish-German border The Polish-German borderland, located along the rivers Oder and Neisse, is an area characterized over the decades by two ethnic groups – though living side by side – at the same time separated from one another by a hermetically sealed border. The same was true in the area of religion, with the society on the East German side being predominantly Protestant and over the years increasingly secular, while on the Polish side, society was always Catholic. The fall of the Iron Curtain in 1989 meant the start of a cross-border integration process, which affected the socioeconomic, cultural, and religious spheres, the latter being often neglected in the field of border studies. There emerged places that had an impact on the new cross-border environment – sacred sites that gained additional cross-border functions, post-sacred sites that acquired new religious or non-religious cross-border functions, as well as new religious cross-border sites. Examples include the reconstruction of St. Mary’s Church in Chojnie as a place of ecumenical worship and Polish-German reconciliation, restoration of the Parish Church in Gubin as a landmark highlighting the symbolic center of the Polish-German city of Guben-Gubin as well as its region, conversion of the Church of Peace in Frankfurt-upon-Oder into a ” European Ecumenical Center ”, establishment of a new Catholic Student Center as a Polish-German joint venture in a former municipal bathhouse in Slubice, and the rediscovery of the historic Way of St. James in the Polish-German borderland. An analysis of such projects gives evidence to the claim that a religious cross-border space is emerging in the Polish-German borderland, a geographic space that reflects values such as reconciliation and understanding between Poles and Germans following the horrors of World War II, a feeling of solidarity and belongingness between residents on both sides of the border, tolerance, and ecumenism.