Institute of Manuscripts of Azerbaijan

Türkiye ve Azerbaycan, ortak tarihe, dile ve kültürel mirasa sahip iki dost ve kardeş ülkedir. Bu bağlamda asırlardır süregelen kültürel etkileşim edebiyat alanında da kendini göstermiş, iki ülkenin edebiyat ve basın ortamları karşılıklı etkileşimlerle zenginleşmiştir. Özellikle 1918-1920 yıllarında var olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde bu ilişkiler daha da güçlenmiş, Azerbaycan basınında Türk yazarların yer alması dikkat çekici bir olgu haline gelmiştir. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, 28 Mayıs 1918'de kurulmuş ve bölgede ilk parlamenter cumhuriyet modelini oluşturmuştur. Devletçilik geleneklerinin oluşmasıyla birlikte bu dönemde basın ve edebiyat da gelişmiş, ulusal kimliğin ifade aracı haline gelmiştir. Azerbaycan basını bu yıllarda hem ülke içindeki sosyo-politik süreçleri ele almış hem de dış edebiyat ve kültürel bağların güçlenmesine katkıda bulunmuştur. Cumhuriyet döneminde Azerbaycan basını, milli ideolojinin güçlendirilmesi, aydınlanmanın yaygınlaştırılması ve bağımsızlık fikirlerinin yaygınlaştırılmasında önemli rol oynamıştır. Bu dönemde çıkan gazete ve dergilerde sadece yerel yazarlar değil, Türkiye'nin tanınmış yazarları da eserlerini yayımladılar. O dönemde Azerbaycan basınında eserleri yayımlanan Türk yazarlar arasında Mehmet Emin Yurdakul, Feyzullah Sacid, Rövşen Eşref Bey, Arif İrfan Gareosman, Hilal Sahir, İbrahim Şakir, Ahmed Hikmet, Ali Suad, İsmail Hikmet gibi isimler yer almaktadır. Yazıları Azerbaycan toplumunda milli şuurun güçlenmesine, Türklük ve bağımsızlık fikirlerinin yayılmasına hizmet etmiştir. Bu yazarların eserlerinde ve makalelerinde vatanseverlik, ulusal bağımsızlık, Türk birliği, kültürel mirasın korunması gibi temalar ön plana çıkmıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti döneminde yayınlanan gazetelerde yazılarının yer alması, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki edebi bağların güçlendiğini ve ortak değerlerin korunduğunu gösteren önemli bir olaydır. Böylece 1918-1920 yıllarında Azerbaycan basınında Türk yazarların yer alması, sadece edebi bağları değil, aynı zamanda basın aracılığıyla milli ideallerin ve hürriyet hareketinin karşılıklı etkileşimini de ortaya koymuştur. Bu dönem, Azerbaycan ile Türkiye'nin kültürel bütünleşmesinde önemli bir aşama olmakla kalmayıp, aynı zamanda iki ülke arasında günümüze kadar devam eden edebi ve kültürel işbirliğinin de temelini oluşturmuştur.

“Heydər Əliyevin mədəniyyət siyasətində dil faktorunun strateji əhəmiyyəti” adlı məqalə Ulu öndərin mədəniyyət siyasətində dilin mühüm rolunu araşdırır. Məqalədə dilin yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, Azərbaycanın milli kimliyini, mədəniyyətini, tarixini qorumaq və inkişaf etdirmək üçün əsas amil olduğu fikri vurğulanır. Heydər Əliyev tərəfindən həyata keçirilən dil siyasəti müstəqil Azərbaycan dövlətinin gücləndirilməsi və mədəni irsinin qorunması istiqamətində mühüm rol oynamışdır. Məqalədə Heydər Əliyevin dil siyasətinin əsas elementləri, o cümlədən dilin qorunması üçün hüquqi bazanın yaradılması, latın qrafikasına keçid və Azərbaycan dilinin beynəlxalq aləmdə təbliği müzakirə olunur. Ulu öndərin idarəçiliyi dövründə dilin təhsil, mədəniyyət və dövlət işlərində tətbiqi, Azərbaycan dilinin həm daxili, həm də beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasında rolu faktlarla əsaslandırılmışdır. Onun apardığı siyasət gələcək nəsillərin Azərbaycan dilini qoruyub inkişaf etdirməsi üçün əsaslı zəmin yaratmışdır.

Azerbaycan Cumhuriyeti`nin devlet politikasinin en onemli orneklerinden biri ulusal, manevi degerlerimizin, halkimizin kulturel anitlarinin, geleneklerinin korunmasidir. Cagdas toplumda, her kultur ulusunun eski tarihi anitlarinin tarihi ile olculur. Azerbaycan halkinin tarihinin onemli referans kaynaklarindan biri, bu milletin temsilcilerinin kaleme aldigi ve gelecek nesillere miras biraktigi kadim el yazmalaridir.

The article provides information about the origin, formation and specific features of the Masnavi (couplet) genre, which originated in the classical literature of Eastern Iran and developed by prominent thinkers in different periods of Azerbaijani literature. It is known that the art of artistic expression, which is an integral part of the civilization of different peoples, has benefited from each other for centuries, and literary examples have developed and enriched through literary ties. One of the main reason for the similarity of plot, theme and idea of epic poems was the fact that Persian was the only language of poetry in the Middle and Near East at that time. The ancient and medieval Masnavis (couplets) were a continuation of each other in terms of themes and ideas. Although works with a traditional theme were widespread in classical Eastern literature, there were also Masnavis (couplets) based on non-traditional, original plot. From this point of view, it is impossible to imagine Azerbaijani classical literature separately from the overall Eastern literature. As a result, Masnavi (couplets) maintained its wide position in the East and became one of the most popular genre of epic poetry in Azerbaijani literature, as well.