Research indexJournal article
ادراکات شهودی نفس در حکمت سینوی و برخی پیامدهای معرفت شناختی آن
نجاتی, بهشتی, دهقی
حکمت سینوی (مشکوة النور)22 Dec 2013Open access
NobleIDark:/48914/w1/20260515/EE38146EDOI10.30497/ap.2013.43273
ادراکات شهودی نفس در حکمت سینوی و برخی پیامدهای معرفت شناختی آن
نجاتی, بهشتی, دهقی · حکمت سینوی (مشکوة النور) · 2013
NobleIDark:/48914/w1/20260515/EE38146EDOI10.30497/ap.2013.43273
Abstract
حوزه معرفت شناسی تفکر ابن سینا آبستن نظریات بدیعی است که اگرچه در تفکرات فلاسفه پس از او بروزی تام یافت؛ اما می توان ظهور صریح یا ضمنی آن را در آراء بدیع شیخ الرئیس رصد کرد. این ویژگی باعث می شود تا بتوان حوزه معرفت شناختی تفکر شیخ را به دو حوزه مشایی ـ ارسطویی و مشرقی تقسیم کرد. ابن سینا به تبعیت از اسلاف مشایی خویش، ادراکات نفس را در قسم حصولی منحصر کرده و با اتکا به نظریه تجرید و تقشیر معرفتی به تشریح کیفیت تحصیل اینگونه ادراکات برای نفس پرداخته است؛ اما وی در تفکر مشرقی خویش به واسطه روی آورد بدیعی که در قبال دو قوه حس مشترک و خیال در نمط پایانی اشارات یافته است، تحصیل و حفظ ادراکاتی شهودی و غیرحصولی را به این دو قوه نسبت می دهد که به معنای توسع ادراکات نفس در قسم شهودی و غیرحصولی در حکمت سینوی است و لاجرم نمی توان کیفیت تحصیل شان را به واسطه فرایند تجرید معرفتی تبیین کرد. ابن سینا به واسطه فهم اشتداد وجودی نفس و لحاظ آن به عنوان نردبان اشتداد معرفتی آن، بر خلاف موضع جزم گرایی، واجد رویکردی در حوزه معرفت شناسی اسلامی می شود که امکان تحصیل معرفت مطابق با واقع تا حدودی در آن تعبیه شده است.