Research indexJournal article
وظایف و حقوق متقابل مالک و ضامن پس از پرداخت بدل حیلوله
جوقی, حمیدی, بختیاری
فقه و اصول22 Sep 2016Open access
NobleIDark:/48914/w1/20260515/698BD20EDOI10.22067/fiqh.v0i0.40200
وظایف و حقوق متقابل مالک و ضامن پس از پرداخت بدل حیلوله
جوقی, حمیدی, بختیاری · فقه و اصول · 2016
NobleIDark:/48914/w1/20260515/698BD20EDOI10.22067/fiqh.v0i0.40200
Abstract
بدل حیلوله، غرامتی است که پس از متعذر شدن عین مضمونه به مالک آن پرداخت میشود. قانون مدنی ایران، به پیروی از رأی مشهور فقیهان، اصل پرداخت این غرامت را پذیرفته اما در خصوص حقوق و تکالیف مالک و ضامن پس از پرداخت بدل ساکت است؛ لذا وظیفه دادرس درباره این احکام، رجوع به فتاوی معتبر خواهد بود. در نوشتار حاضر تلاش شده است که حقوق و تکالیف ضامن و مالک، از دیدگاه فقهی- حقوقی مورد ارزیابی قرار گیرند. از بررسی احکام بدل حیلوله به دست میآید که پرداخت بدل موجب ازاله حق مالک در مطالبه عین مضمونه نخواهد بود و با بر طرف شدن تعذر، وی حق الزام ضامن به اعاده مبدل را خواهد داشت؛ از سوی دیگر، پس از دریافت بدل، مالک عین متعذر، میتواند هر گونه تصرفی را در آن انجام دهد و در مقابل، حق درخواست جبران منافع مال متعذر را ندارد. در صورتی که بدل حیلوله، توسط دریافت کننده آن به دیگری منتقل شود، پس از اعاده عین اصلی، پرداخت کننده بدل، مستحق مثل یا قیمت آن خواهد بود و در معاوضه بدل و مبدل- بر خلاف نظر مشهور- حق حبس متعلق به ضامن است.