Research indexJournal article
گونهبندی شیوه طراحی و ساخت دربها و سردرهای بافت تاریخی رشت از دوره قاجار تاکنون
افرادی
پژوهش های باستان شناسی ایران20 Feb 2018
NobleIDark:/48914/w1/20260515/ECAFD056DOI10.22084/nbsh.2017.6202.1260
گونهبندی شیوه طراحی و ساخت دربها و سردرهای بافت تاریخی رشت از دوره قاجار تاکنون
افرادی · پژوهش های باستان شناسی ایران · 2018 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20260515/ECAFD056DOI10.22084/nbsh.2017.6202.1260
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
ورودیها، یکی از بخشهای مهم ساختمانها هستند که در قالب درب و سردر ساخته میشوند. بهنظر میرسد امروزه نحوهی ساخت و طراحی این بخش، متحولشده و از غنای گذشته برخوردار نیست؛ اما میتوان با شناخت، گونهبندی و بازتولید شیوهها و نگارههای پیشین، اقدامی مهم در راستای احیای هویت فرهنگی و معماری شهرهای کشورمان برداشت. مسئلهای که این پژوهش بدان میپردازد، چگونگی گونهبندی دربها و سردرهای یک بافت تاریخی است. مطالعهی موردی پژوهش، بافت مرکزی رشت، بهعنوان یکی از شهرهای قدیمی کشور میباشد. باتوجه مسئلهی مذکور، هدف پژوهش «تدوین معیارهای لازم بهمنظور گونهبندی دربها و سردرهای یک بافت تاریخی و تطبیق آن در مورد بافت تاریخی شهر رشت» میباشد. اطلاعات پژوهش حاضر، براساس پیمایش نگارنده در بافت تاریخی رشت و با ابزار «عکسبرداری» و همچنین مطالعات کتابخانهای جمعآوری شده است. در این پژوهش، ابتدا چارچوبی مشتمل بر ویژگیهای کارکردی، تزیینی و تناسباتی درب و سردرها پیشنهاد میگردد؛ سپس تصاویر گرفتهشده توسط نگارنده، بر چارچوب تعریفشده، با روش توصیفی-تحلیلی، عرضه میگردد. پژوهش نشان میدهد که باتوجه بهتحولات سیاسی، اجتماعی و فناورانه رخداده در ایران و شهر رشت، میتوان ساخت و طراحی درب و سردر بافت تاریخی رشت را برمبنای ششگونهی تفکیک نمود: از دورهی قاجار و ماقبل برمبنای گونهی تاریخی، سالهای 1300 تا 1340 بر مبنای گونهی سنتی ساده و پرکار، سالهای 1340 تا 1370 برمبنای گونهی تلفیقی و تقلیدی و دورهی متأخر برمبنای گونه مدرن. مقایسهی ویژگیهای این گونهها نشان میدهد که اگرچه طراحی و ساخت ورودی تجلی کالبدی، تلاشی برای انجام یک عملکرد، القای مفاهیم اجتماعی و فرهنگی موجود در یک فرهنگ و همچنین نمایش جایگاه اجتماعی و پایگاه مذهبی سازنده یا مالک ساختمان میباشد، اما با گذشت زمان و متأثر از تحولات اقتصادی، اجتماعی و فناوری، بهتدریج شیوههای سنتی طراحی درب و سردر زوالیافته و بهسمت کممایگی و تبدیلشدن ورودی از یک مکان به یک تیغه سوقیافته است.