Research indexJournal article
ابیانه و گویش آن
صناعتی
زبان پژوهی22 May 2015Open access
NobleIDark:/48914/w1/20260515/7BBCF95FDOI10.22051/jlr.2015.1114
ابیانه و گویش آن
صناعتی · زبان پژوهی · 2015
NobleIDark:/48914/w1/20260515/7BBCF95FDOI10.22051/jlr.2015.1114
Abstract
ابیانه و گویش آن مرضیه صناعتی [1] تاریخ دریافت: 15/10/90 تاریخ تصویب: 19/4/91 چکیده گویش ابیانهای یکی از گویشهای مرکزی ایران بهشمار میرود و مانند دیگر گویشهای مرکزی دارای ویژگیهای منحصربهفرد آوایی، صرفی (ساختواژی) و نحوی است و در حوزه واژگان نیز نسبت به فارسی معیار، متفاوت و قابلبررسی است. در مقاله حاضر پس از مقدمهای کوتاه درباره ابیانه، به برخی از ویژگیهای آوایی، ساختواژی و نحوی این گویش پرداخته میشود. پس از تحلیل دادههای گویشی، مشاهده شد که یکی از ویژگیهای بارز و قابلتأمل این گویش در مقایسه با فارسی معیار (تهرانی)، متفاوت بودن جای تکیه یا به عبارت دیگر جلوتر بودن آن است. بررسی فرایندهای دیگر از قبیل حذف آوای پایانی و تغییرات تاریخی چند آوا در مقایسه با فارسی میانه از جمله موارد دیگری است که به آن پرداخته شده است. همچنین در حوزه ساختواژه درباره تفاوتهایی از قبیل تمایز جنس مذکر و مؤنث ، شمار، صرف افعال لازم و متعدی، ضمایر متصل و منفصل، ترکیبات وصفی و اضافی نسبت به فارسی معیار بحث شده است. در حوزه نحو نیز تحلیلی در باب آرایش واژهها در انواع جملات مانند خبری (اسنادی و غیر اسنادی)، پرسشی (استفهامی و غیراستفهامی)، امری (مثبت و منفی) و جایگاه اجزای جمله در آنها و مبحث حروف اضافه بهصورت پساضافه، نشانه مفعولی «را» و پیشاضافه ارائه شده است. واژههای کلیدی : گویش ابیانهای، فرایند آوایی، فرایند صرفی، فرایند نحوی [1] استادیار وعضو هیئت علمی پژوهشکده زبانشناسی، کتیبهها و متون – سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری؛ [email removed]