رشد سریع ساخت و ساز در عصر حاضر بدون توجه به هم‌خوانی ساختمان‌ها با اقلیم منطقه باعث پیدایش آسیب هایی شده است که گریبان محیط زیست و سطح آسایش انسان‌ها را نیزگرفته است. کشور ایران از جمله کشورهای رو به رشدی است که با اینکه پیشینه معماری همساز با اقلیم را به طور غنی تجربه کرده است، اما اکنون دچار چالش های سبک طراحی اقلیمی شده است. از پیامدهای این موضوع می-توان به بالارفتن گزاف مصرف انرژی در صنعت ساختمان اشاره کرد. از این رو امروزه ایده‌ای همچون طراحی های پایدار و همساز با اقلیم بار دیگر مطرح گردیده است. ساختمان‌ زمین‌پناه از ایده‌هایی است که در راستای پایداری گام بر می‌دارد. پژوهش حاضر با رویکرد بررسی رفتار حرارتی ساختمان زمین پناه، در محدوده جغرافیایی شهر یزد که تجربه استفاده از این نمونه را دارد، سعی در بازشناسی این گونه رو به فراموشی دارد. نتایج ثابت می‌کند که تفاوت جنس خاک باعث تفاوت رفتار حرارتی ساختمان زمین پناه می‌گردد و همچنین باعث کاهش چشمگیر مصرف انرژی می‌گردد. مقایسه نتایج شبیه سازی نشان می‌دهد که استفاده از الگوی ساختمانی زمین پناه، این ساختمان را نسبت به ساختمان روی سطح زمین در حدود 15 درصد از اوقات سال، بیشتر در محدوده‌‌ی آسایش حرارتی قرار می‌دهد. نتایج پژوهش، بر اهمیت رویکرد علمی بهره گیری از دانش طراحی اقلیمی در الگوی ساخت و معماری ایران تأکید می کند.