Research indexJournal article
بازنمایی سینمای دینی در دو دوران سیاسی- اجتماعی
حسنپور, قاسمی, آقابابایی and 2 others
جامعه شناسی هنر و ادبیات20 Feb 2018
NobleIDark:/48914/w1/20260515/85EFC32EDOI10.22059/jsal.2018.254086.665605
بازنمایی سینمای دینی در دو دوران سیاسی- اجتماعی
حسنپور, قاسمی, آقابابایی and 2 others · جامعه شناسی هنر و ادبیات · 2018 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20260515/85EFC32EDOI10.22059/jsal.2018.254086.665605
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
در این مطالعه با مفروض گرفتن فیلم بهمثابه محصولی فرهنگی و کرداری گفتمانی تلاش شده است تا با استفاده از روش تحلیل گفتمان و نشانهشناسی گفتمانی، ضمن تحلیل شانزده فیلم از سینمای دینی پس از انقلاب ایران به این سؤال پاسخ داده شود که سینمای دینی در طلیعه و عصر انقلاب و تثبیت نظام جمهوری اسلامی و دوران عدالت و ارزشگرایی (دهة هشتاد) چگونه بازنمایی داشته است؟ حدود اشتراک و افتراق آن چیست و هرکدام از این گفتمانها سوژة دینی مطلوب خود را چگونه بازنمایی میکنند. نتایج این مطالعه گویای آن است که بازنمایی سینمای دینی در این دو دورة سیاسی – اجتماعی با یکدیگر تفاوت گفتمانی داشته است و هرکدام صورتبندی خاصی از مناسبات سوژه، دین و جهان پیرامونش را بازنمایی میکند. سوژة دینی گفتمان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس «قدسی انقلابی» و سوژة گفتمان بازگشت «مؤمنی مصلح و مکلف» است. در گفتمان بازگشت که تلاش دارد ارزشها و اصول انقلاب اسلامی را احیا کند بهصورت تأملبرانگیزی شاهد پیوند دال ملیگرایی و دینداری و برآمدن قهرمانان زن در قامت سوژة دینی هستیم که مغایر با فضای گفتمانی موسوم به انقلاب و دفاع مقدس است. همچنین میتوان گفت که اگر در گفتمان نخست سوژة قهرمان بهنوعی با دفاع مقدس پیوند مستقیم یا غیرمستقیم دارد، در گفتمان بازگشت، شخصیت روحانی سوژهای مرجع و قهرمان و مردمی بازنمایی میشود که گرچه بهنظام سیاسی تعلق و دلبستگی دارد، اما همواره منتقد دستگاه بوروکراتیک و دولتی و همیار مردم است.