Research indexJournal article
تنوعات معنایی واژههای مرکب مختوم به ستاک حال «یاب» در زبان فارسی: رویکرد صرف ساختی
دخت, رفیعی, رضایی
23 Sep 2018
NobleIDark:/48914/w1/20260522/8D221A20DOI10.22108/jrl.2018.109178.1157
تنوعات معنایی واژههای مرکب مختوم به ستاک حال «یاب» در زبان فارسی: رویکرد صرف ساختی
دخت, رفیعی, رضایی · 2018 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20260522/8D221A20DOI10.22108/jrl.2018.109178.1157
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
پژوهش حاضر در چارچوب صرف ساختی به بررسی تنوعات معنایی واژههای مرکب مختوم به ستاک حال «یاب» در زبان فارسی پرداخته است. بهاینمنظور، واژههای مدنظر از پیکرههای درزمانی و همزمانی زبان فارسی گردآوری شدند. این واژهها در مقولههای معنایی ویژگی شخص/ شئ عامل، ابزار و شخص عامل جای میگیرند و به دو مقولۀ عمدۀ واژگانی صفت و اسم تعلق دارند. بررسی درزمانی واژههای استخراجشده نشان داد فرضیۀ سنتی بسط مفهوم عامل به ابزار در زبان فارسی پاسخگو نیست، بلکه در شکلگیری دو مفهوم عامل و ابزار واژههای مرکب مختوم به ستاک حال «یاب» از مفهوم ویژگی شخص / شئ عامل در زبان فارسی فرایند حذف موصوف دخیل است. در رخداد چنین فرایندی ترجمه قرضی واژهها از زبان انگلیسی در زبان فارسی تأثیرگذار بوده است. نتایج این بررسی حاکی از آن است معنای آغازین ساخت را باید «ویژگی متمایزکننده هستاری مرتبط با مفهوم یافتن و جزء اول» دانست که بهعنوان انتزاعیترین همبستگی صورت و معنای ناظر بر عملکرد واژههای مرکب ساخت [x-ستاک حال «یاب»] در زبان فارسی است. براساس دادههای گردآوریشدۀ پژوهش حاضر، این ساخت بیشترین تعداد واژههای استخراجشده را به خود اختصاص داده است. بهنظر میرسد حذف موصوف «شخص» منجربه شکلگیری طرحوارهای با معنی «شخص انجامدهندۀ عمل یافتن در ارتباط با مفهوم جزء اول» شده است. نظیر چنین طرحوارهای با حذف موصوف «دستگاه / نرمافزار» در شکلگیری طرحوارۀ ابزار با معنی «شئ انجامدهندۀ عمل یافتن در ارتباط با مفهوم جزء اول» بهکار رفته است.