NobleBlocks

Research indexJournal article

Συναίσθημα και αίσθημα στο συναισθηματικό λόγο

Τσαπακίδου

Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2016Open access

NobleIDark:/48914/w1/20260522/27296C8BDOI10.26262/heal.auth.ir.282826

Free to read at the publisher

You can read the abstract here, or the full text at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

Στόχος της παρούσας διατριβής είναι η συγκριτική μελέτη των κυριολεκτικών και μεταφορικών συμφράσεων των λεξικών μονάδων συναίσθημα και αίσθημα σε δύο διαφορετικά κειμενικά είδη, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν είναι πάντοτε δυνατή η χωρίς συνέπειες εναλλαγή τους. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύονται καθοριστικά τόσο για το νόημα και τη χρήση των δύο λέξεων όσο και για τη δόμηση των εννοιών ‘συναίσθημα’ και ‘αίσθημα’. Το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας αντλεί από τον κλάδο της Γνωσιακής Γλωσσολογίας και κυρίως από τις μελέτες σχετικά με την εννοιοποίηση του ‘συναισθήματος’ (‘emotion’) και την κατασκευή γνωσιακών μοντέλων για τον προσδιορισμό της σημασίας του. Παράλληλα, υιοθετήθηκαν και εναλλακτικοί τρόποι μελέτης τόσο της κυριολεξίας όσο και της μεταφορικής γλώσσας. Ως προς τη μεθοδολογία, επιδιώκοντας να ανταποκρίνεται η έρευνα στον τρόπο που πραγματικά τα υποκείμενα σκέφτονται και εκφράζονται αντλούμε δεδομένα από το φυσικό λόγο και η ανάλυσή τους στηρίζεται στις από-κάτω-προς-τα-πάνω αρχές της Ανάλυσης Σωμάτων Κειμένων. Στη συνέχεια, η ανάλυση εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι συνδηλώσεις των δύο λέξεων διαφοροποιούνται και στο τι εννοούμε όταν λέμε ότι μία λέξη είναι «συναισθηματικότερη» από μία άλλη. Ακόμη, διερευνάται η σημασία του όρου «βιωματικό υπόβαθρο» των εννοιών και το τι αντανακλά ο «βιωματικός πυρήνας» τους· τι υποδεικνύει η συχνότητα των εκφορών των δύο λέξεων στο συναισθηματικά φορτισμένο «συναισθηματικό λόγο»· τέλος προσδιορίζεται ποια από τις δύο λέξεις επιλέγουν κατά βάση τα υποκείμενα, προκειμένου να εκφράσουν και να μεταδώσουν το έντονο συναισθηματικό βίωμα. Για να απαντήσουμε στα ζητήματα αυτά, εστιάζουμε στη σημασιακή προτίμηση των δύο λέξεων σε συνάρτηση με τους συναισθηματικούς όρους που συνεμφανίζονται με αυτές στις κυριολεκτικές τους συμφράσεις. Σημαντικό ρόλο κατέχει επίσης η μελέτη των εννοιακών πεδίων-πηγή που μεταφοροποιούν το ‘συναίσθημα’ και το ‘αίσθημα’ και η γνωσιακή λειτουργία των εννοιακών αντιστοιχίσεων. Στη συνέχεια όμως, υιοθετώντας απόψεις που απομακρύνονται από την εστίαση στον καθαρά γνωσιακό ρόλο της εννοιακής μεταφοράς διερευνώνται η επικοινωνιακή και εκφραστική λειτουργία της μεταφορικής γλώσσας. Στο πλαίσιο αυτό η έμφαση δίνεται πλέον στην επιλογή λέξης –γλωσσικής πραγμάτωσης– που πραγματοποιούν τα υποκείμενα από τα εκάστοτε πεδία μεταφοροποίησης των εννοιών. Με βάση την Ανάλυση αυτή τα συμπεράσματα θέτουν ορισμένα γενικότερα ζητήματα, όπως είναι η σχέση συναισθήματος, νόησης και γλώσσας και η σχέση της μεταφορικής γλώσσας με την έκφραση του συναισθήματος.

Discussion

Topics

More

Suggest a correction or report