NobleBlocks

Research indexJournal article

هویت شناسی قضایای عقلی اصول فقه

فرزانه, پناه, امامی

جستارهای فقهی و اصولی (علمی پژوهشی)23 Aug 2019

NobleIDark:/48914/w1/20260515/F5AA77F0DOI10.22081/jrj.2019.51787.1495

Paywalled

The full text is at the publisher

You can read the abstract here, or open it at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

ابهام در ماهیت برخی گزاره‌های پرکاربرد اصول فقه، سبب پیدایش منازعاتی میان دانشیان اصول شده است. جستجو در کتاب­های اصولی نشان می‌دهد بعضی گزاره‌ها که از سوی مشهور اصولیان، بدیهی، عقلی، فطری و بی­نیاز از استدلال قلمداد شده، از جانب گروه دیگر، مورد انکار تام و تردید قرار گرفته است. این وضعیت در قضایایی نظیر قبح عقاب بلابیان، قبح تجری، حجیت ظواهر، حجیت قطع و ... به چشم می‌خورد. طرفه آنکه گاه هر دو طرف این منازعه، ادعای بداهت و یقینی بودن مدعای خویش را دارند. سؤال اینجاست که ریشۀ پیدایش چنین اختلاف­نظر غریبی چیست؟ نگارندگان بر این باورند که شفاف شدن ماهیت این­گونه گزاره‌ها می‌تواند منشأ تفرق آرا را آشکار سازد. در این مسیر، به تحلیل قوانین نانوشتة حاکم بر جوامع انسانی (الزامات عام جمعی) پرداخته­ شده است و با تفکیک میان «الزامات فردی» از «الزام‌های اجتماعی عام» و ترسیم مرزی شفاف میان «احکام عقلی و عقلایی» به این فرجام رسیده­ایم که قضایای اصولی از سنخ باید‌های اجتماعی و اعتبارات عقلایی می‌باشند و آمیختن ناصواب آن­ها با احکام عقلی فردی، سبب بروز منازعات پیش­گفته است.

Discussion

Topics

More

Suggest a correction or report