Research indexJournal article
هویت شناسی قضایای عقلی اصول فقه
فرزانه, پناه, امامی
جستارهای فقهی و اصولی (علمی پژوهشی)23 Aug 2019
NobleIDark:/48914/w1/20260515/F5AA77F0DOI10.22081/jrj.2019.51787.1495
هویت شناسی قضایای عقلی اصول فقه
فرزانه, پناه, امامی · جستارهای فقهی و اصولی (علمی پژوهشی) · 2019 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20260515/F5AA77F0DOI10.22081/jrj.2019.51787.1495
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
ابهام در ماهیت برخی گزارههای پرکاربرد اصول فقه، سبب پیدایش منازعاتی میان دانشیان اصول شده است. جستجو در کتابهای اصولی نشان میدهد بعضی گزارهها که از سوی مشهور اصولیان، بدیهی، عقلی، فطری و بینیاز از استدلال قلمداد شده، از جانب گروه دیگر، مورد انکار تام و تردید قرار گرفته است. این وضعیت در قضایایی نظیر قبح عقاب بلابیان، قبح تجری، حجیت ظواهر، حجیت قطع و ... به چشم میخورد. طرفه آنکه گاه هر دو طرف این منازعه، ادعای بداهت و یقینی بودن مدعای خویش را دارند. سؤال اینجاست که ریشۀ پیدایش چنین اختلافنظر غریبی چیست؟ نگارندگان بر این باورند که شفاف شدن ماهیت اینگونه گزارهها میتواند منشأ تفرق آرا را آشکار سازد. در این مسیر، به تحلیل قوانین نانوشتة حاکم بر جوامع انسانی (الزامات عام جمعی) پرداخته شده است و با تفکیک میان «الزامات فردی» از «الزامهای اجتماعی عام» و ترسیم مرزی شفاف میان «احکام عقلی و عقلایی» به این فرجام رسیدهایم که قضایای اصولی از سنخ بایدهای اجتماعی و اعتبارات عقلایی میباشند و آمیختن ناصواب آنها با احکام عقلی فردی، سبب بروز منازعات پیشگفته است.