Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή ασχολείται με ένα σύνολο κεραμικής από τις όψιμες νεολιθικές φάσεις κατοίκησης του προϊστορικού οικισμού του Δισπηλιού Καστοριάς. Η κεραμική αυτή ανήκει στο «Κτίριο 3» του δυτικού τομέα, ο οποίος δίνει χρονολογήσεις στην Τελική Νεολιθική, φάση κατά την οποία ο οικισμός αποτελεί μια χαμηλή τούμπα. Αρχικά, γίνεται λόγος για τη Νεότερη Νεολιθική στη Μακεδονία και στη συνέχεια για το ζήτημα της Τελικής Νεολιθικής στη ΝΑ Ευρώπη και κυρίως στην περιοχή της βόρειας Ελλάδας. Παρουσιάζεται, επίσης, σύντομα η ανασκαφή και ο υλικός πολιτισμός του Δισπηλιού, η ανασκαφική έρευνα, η χρήση και οργάνωση του χώρου, τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του δυτικού τομέα, η χρήση και οργάνωση του χώρου του, το «Κτίριο 3», τα κινητά ευρήματα και η κατανομή τους και η ερμηνεία του δυτικού τομέα. Όσον αφορά στη μελέτη της κεραμικής του τετραγώνου Δ18δ του «Κτιρίου 3», μελετήθηκαν τα τεχνολογικά, τα μορφολογικά και τα ταφονομικά χαρακτηριστικά της με τη μέθοδο της μακροσκοπικής ανάλυσης. Οι τυπολογικές και στιλιστικές κατηγορίες της κεραμικής περιλαμβάνουν ανοιχτά, κλειστά, διάτρητα και αδιάγνωστα αγγεία, το καθένα από τα οποία υποδιαιρούνται σε περισσότερες υποκατηγορίες. Τέλος, αναφέρεται και η χωρική κατανομή της κεραμικής και το γεωγραφικό και χρονολογικό της πλαίσιο