Research indexJournal article
مروری بر ژئوشیمی و محیط تکتونیکی تشکیل پهنه های افیولیتی ایران
پور, نظری, زاده
یافتههای نوین زمینشناسی کاربردی21 May 2020
NobleIDark:/48914/w1/20260515/7243F97EDOI10.22084/nfag.2020.19551.1381
مروری بر ژئوشیمی و محیط تکتونیکی تشکیل پهنه های افیولیتی ایران
پور, نظری, زاده · یافتههای نوین زمینشناسی کاربردی · 2020 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20260515/7243F97EDOI10.22084/nfag.2020.19551.1381
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
رخنمونهای افیولیتها و ملانژهای افیولیتی بطورگسترده در ایران پخش شده است. اﻓﯿﻮﻟﯿﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪای از ﺳﻨﮓﻫﺎی ﻣﺎﻓﯿﮏ و اوﻟﺘﺮاﻣﺎﻓﯿﮏ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳـﺖ ﻣـﻨﻈﻢ ﯾـﺎ ﻻﯾـﻪﻻﯾـﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﯾﺎ در اﺛﺮ ﺗﻨﺶﻫﺎی زﻣﯿﻦﺳﺎﺧﺘﯽ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺑﻪ اﻓﯿﻮﻟﯿﺖ؛ ﮐﻤـﭙﻠﮑﺲ افیولیتی، ﺳـﺮی اﻓﯿﻮﻟﯿﺘﯽ، و ﺳﺮاﻧﺠﺎم آﻣﯿﺰهرﻧﮕﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ از ﻣﯿﺎن آنﻫﺎ واژه آﻣﯿـﺰهرﻧﮕـﯿﻦ (ﮐـﺎﻟﺮد ﻣﻼﻧـژ )ﮐﺎرﺑﺮد بیشتری دارد. با توجه به تنوع کارهای تحقیقاتی انجام شده در این زمینه و عدم وجود یک مقاله مروری، انجام کار پژوهشی جدید را لازم نموده است. هدف از نگارش این مقاله مروری بر ژئوشیمی و محیط تکتونیکی تشکیل پهنههای افیولیتی ایران است. نتایج این تحقیقات نشان میدهند که از نظر پراکندگی، افیولیتهای ایران از نوع ملانژ بوده که در دو گروه نوار افیولیت- رادیولاریتی زاگرس و نوار حلقوی ایران مرکزی قابل ذکر میباشند. در جنوب غربی زاگرس، دو بخش جدا از هم به نام افیولیتی کرمانشاه و نیریز رخنمون دارد. افیولیتهای ایران مرکزی که با نام نوارهای حلقوی خرده قارهی مرکزی (سبزوار، شمال تربتحیدریه جنوب بیرجند)، شمال غرب ایران (ماکو- خوی) و شرق ایران مرکزی (شمال مکران و شمال نائین) دراثر عمل فرورانش، بخشی از گوشتهی بالایی و پوستهی اقیانوسی به صـورت مجموعهی درهمی (ملانژ افیولیتی) برجای مانده است. همچنین نتایجی بسیار از مطالعات ژئوشیمیایی بر روی افیولیتهای ایران، وابستگی بازالتهای پشتههای میان اقیانوسی (MORB) و تولئیتهای جزایر قوسی (IAT) را نشان داده است. هردو گروه بازالتهای سـابآلکالن وآلکـالن را در افیولیتهای کرمانشاه شناسایی کردهاند. در افیولیتهای نیریز و شهر بابک انواع متعددی از بازالت که ویژگی IAT دارند، شناسایی و گزارش شده است. ترکیب شیمیایی افیولیت سبزوار نیز ویژگیهای ژئوشیمیایی نوع IAT را نشان میدهد. در افیولیت بند زیارت (باختر مکران) نیز دو نوع گدازه بازالتی شناسایی شده است.