Research indexJournal article
بازشناسی تختنشین ساسانی در میانگاه شهر اردشیرخوره؛ انگارهای بر نیایشگاه و آتشگاه آناهیتا در تداوم سنتهای پیشین
محمدپور, اندرودی, طالبیان
مطالعات باستان شناسی20 Feb 2022
NobleIDark:/48914/w1/20260515/0F6D37D5DOI10.22059/jarcs.2020.282253.142722
بازشناسی تختنشین ساسانی در میانگاه شهر اردشیرخوره؛ انگارهای بر نیایشگاه و آتشگاه آناهیتا در تداوم سنتهای پیشین
محمدپور, اندرودی, طالبیان · مطالعات باستان شناسی · 20 Feb 2022
NobleIDark:/48914/w1/20260515/0F6D37D5DOI10.22059/jarcs.2020.282253.142722
Abstract
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
تاریخنویسان، جغرافینویسان و پژوهشگرانی از سدههای آغازین اسلام تاکنون، به شکل و کارکرد ساختمانهای تختنشین در میانگاه شهر اردشیرخوره پرداختهاند. با این حال، هنوز دیدگاههای متفاوتی دربارۀ کارکرد این مجموعه مطرح است. برای نمونه ساختمان روی سکو را با نامهایی مانند آتشگاه، قصر، طربال، آتشکده، دکان، آتشخانه، کوشک، ایرانکیاخره، ایوان، دکه، ایرانگرده، کاخ، عمارت، برج، خانه، چهارتاق و زیگورات نامیدهاند و آبگیر کنار سکو را نیز چشمه، غدیر، حوض آب، آبانبار و آبنما نام نهادهاند. نسبت دادن نامهای گوناگون به این مجموعه، نشان از ناشناختگی ماهیت ساختههای تختنشین دارند؛ این پژوهش نیز با هدف بازشناسی کارکرد مجموعهی تخت نشین، به چگونگی ارتباط فضاها و چرایی ساخت این مجموعه در میانگاه شهر اردشیرخوره میپردازد. برای دستیابی به هدف یادشده، از روش تفسیری-تاریخی، با مطالعه و تحلیل منابع کتابخانهای، بازخوانی گزارشهای باستان شناسی و سندهای تاریخی و همچنین بازدیدها و برداشتهای میدانی استفاده شده است. سپس با بررسی کالبدی و فضایی بناهای مشابهی مانند چهارتاقی و معبد آناهیتای شهر بیشاپور به مقایسه تطبیقی چهارتاقی و حوض آب در میانگاه شهر اردشیرخوره پرداخته شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ساختمان روی سکو، به شکل تالاری چلیپایی است که الگویی چهارتاقی دارد و در بستری همجوار و مشرف بر دو حوض دستساز در میانگاه شهر اردشیرخوره قرار گرفتهاند. این چهارتاقی بهمثابۀ آتشگاهی پیوسته به حوض آب و متصل به یکدیگرند و این انگاره را به میان میآورد که میتواند معبد و نیایشگاهی برای ستایش ایزدبانو آناهیتا در یک مجموعۀ آیینی باشد.