Research indexJournal article
بررسی و نقد تحلیلی سند، منبع و دلالت روایات مدح و ذم جریان تصوف بر اساس آموزههای علوم حدیث
طبیبی, آشنانی, قطبی
31 Oct 2021
NobleIDark:/48914/w1/20260521/E7A6EB0ADOI10.22052/hadith.2021.242085.0
بررسی و نقد تحلیلی سند، منبع و دلالت روایات مدح و ذم جریان تصوف بر اساس آموزههای علوم حدیث
طبیبی, آشنانی, قطبی · 2021 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20260521/E7A6EB0ADOI10.22052/hadith.2021.242085.0
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
قرآنکریم بهصراحت در مورد تصوف، مطلبی را بیان ننموده، ولی در منابع روایی شیعه، احادیث بسیاری در مورد ذم تصوف و منابع صوفیه و دو کتاب شیعی، روایات اندکی در مدح آنان وجود دارد؛ روایات مدح، اخبار آحاد و روایات ذم، دارای تواتر میباشند. روایات مدح تعابیری مبالغه آمیز و ناهمگون با دیگر روایات داشته و روایات ذم، مشتمل بر ذم اصل تصوف، ذم آیین و مراسم، ذم سران و ذم مبانی معرفتشناسی صوفیه است. این جریان، با عرفان و معنویت ناب اسلامی، کاملا متفاوت؛ بلکه متعارض است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، به نقل متن و اعتبارسنجی سند و دلالت روایات مدح و نمونه هایی از روایات ذم تصوف پرداخته است؛ یافتههای این پژوهه، مدلل ساخته است که روایات مدح که یا مرسل هستند و یا مشتمل بر قیل در آغاز، از حیث سند، منبع و دلالت، دچار ضعف و کاستی بسیاری است؛ در حالی که روایات ذم، مسند و دارای سند صحیح یا موثق بوده و از تعاضد سندی و مضمونی روایات همخانواده، نیز برخوردار می باشد و از نظر دلالت، دارای صراحت و روشنی تمام است؛ بر این اساس، ضعیف دانستن روایات ذم و پیشنهاد اجرای قواعد تعادل و تراجیح مبنی بر جمع یا طرح هر دوی آنها، از سوی برخی از سران صوفیه، مردود و ناموجه است، چنان که ادعای انصراف روایات ذم از صوفیه شیعه یا صوفیه زمان حاضر، با اطلاق روایات ذم و همسانی و اشتراک صوفیه شیعه با آنها، ناسازگار است.