Research indexThesis
Οι επιπτώσεις των μεσαιωνικών κοινωνικών αντιλήψεων περί υγείας στην οργάνωση του χώρου
Συράκου
1 Jan 2016Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261004/F5C34FE1DOI10.12681/eadd/37493
Οι επιπτώσεις των μεσαιωνικών κοινωνικών αντιλήψεων περί υγείας στην οργάνωση του χώρου
Συράκου · 2016
NobleIDark:/48914/w1/20261004/F5C34FE1DOI10.12681/eadd/37493
Abstract
Κεντρικό ερώτημα της Διδακτορικής Διατριβής αφορά στον βαθμό στον οποίο η χωρική έκφραση της πόλης στη διάρκεια της ιστορίας επηρεάζεται από κυρίαρχες κοινωνικές και πολιτισμικές αντιλήψεις σε σχέση με την έννοια της υγείας. Η διατριβή στηρίχθηκε σε πρωτογενείς (κύρια) αλλά και δευτερογενείς βιβλιογραφικές πηγές και επιτόπια έρευνα. Χρονικά επιλέχθηκε ο Μεσαίωνας ως μια από τις αρχικές περιόδους σχηματισμού θεσμών σημαντικών για τη σχέση υγείας και χώρου. Τοπικά επιλέχθηκε η Δυτική Ευρώπη, λόγω πολιτισμικής πολυμορφίας και σημαντικού ρόλου ως πολιτισμική αφετηρία κύρια για τον Δυτικό λεγόμενο Πολιτισμό.Για το λόγο αυτό επιλέχθηκαν τρία παραδείγματα πόλεις (case-studies) που καλύπτουν γεωγραφικά το εύρος της Δυτικής Ευρώπης και παρουσιάζουν τη σημαντικότερη σχέση με την έννοια της υγείας στην γενικότερη περιοχή αναφοράς τους: Οι πόλεις αυτές είναι: α) το μεσαιωνικό χριστιανικό Norwich στην περιοχή της Αγγλίας, στην Βόρια-Δυτική Ευρώπη, β) το μεσαιωνικό χριστιανικό Παρίσι, στη περιοχή της Γαλλίας, στην Κέντρο -Δυτική Ευρώπη, γ) η μεσαιωνική ισλαμική Γρανάδα, στην περιοχή της Ισπανίας, στη Νότια -Δυτική Ευρώπη.Οι τρεις αυτές πόλεις βρίσκονται μεν γεωγραφικά όλες στη δυτική Ευρώπη, αλλά διαφέρουν πολιτισμικά. Σημαντικά σημεία σύγκλισης είναι η σύνδεση των εγκαταστάσεων υγείας με το φαινόμενο της άσκησης μιας μορφής έμμεσης εξουσίας, που συνδέονται και χωρικά με τα άλλα κέντρα που ασκούν ανάλογο ρόλο. Πέραν αυτού, η διαδεδομένη στο Μεσαίωνα αντίληψη περί υγείας εμφανίζεται να σχετίζεται άμεσα με παντός είδους φυσικά στοιχεία. Η αξιοποίηση των στοιχείων αυτών μέσα στον αστικό ιστό εμφανίζεται να υποστηρίζει τη βελτίωση της υγείας ενώ παρόμοια αποστολή εμφανίζεται να έχει και η διαμερισματοποίηση του αστικού ιστού σε ζώνες ανάλογα με την κατανομή των κέντρων που παρέχουν τη φροντίδα υγείας σε κάθε κατηγορία ασθενών. Τέλος, η έννοια της υγείας φαίνεται να λειτουργεί ως μέσο δημιουργίας, ιδεολογικά και πολιτισμικά, συλλογικής μνήμης με την προαγωγή σχετικών μύθων που περιστρέφονται γύρω από τα κέντρα φροντίδας υγείας, έχοντας πάντοτε ως κεντρικό άξονα των μύθων αυτών την ελπίδα για υγεία. Πρόσθετα, επιχειρείται να περιγραφεί και η σημερινή εκδοχή αυτών των σχέσεων αλλά και η σύνδεσή τους με αυτές των μεσαιωνικών παραδειγμάτων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί η διαχρονικότητα των θέσεων αυτών, σε ένα πεδίο έρευνας, το οποίο είναι ακόμη ανοικτό σε περαιτέρω επεξεργασία.Τα τρία αυτά παραδείγματα δεν εξαντλούν το αντικείμενο και ασφαλώς προσφέρουν μιαν εστιασμένη οπτική του ζητήματος που εξετάζεται. Ωστόσο, με τις πολιτιστικές, ιστορικές, κοινωνικές και χωρικές τους ιδιομορφίες, όπου τα κέντρα φροντίδας υγείας εμφανίζονται στο προσκήνιο της εκάστοτε χωρικής οργάνωσης των αντίστοιχων πόλεων, συνιστούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς την κατανόηση των σχέσεων μεταξύ αντιλήψεων υγείας και χώρου που παρουσιάζουν σημαντικές αναλογίες με αντίστοιχες αντιλήψεις της εποχής μας.