Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στη διερεύνηση της φιλοσοφικής διδασκαλίας και της βυζαντινής πολιτικής θεωρίας στο έργο του Νικηφόρου Βλεμμύδη (1197-1272 μ.Χ.). Ειδικότερα, στο πρώτο μέρος η εξέταση της φιλοσοφικής σκέψης του βυζαντινού λογίου βασίζεται κατά κύριο λόγο στο μνημειώδες έργο του Ἐπιτομή τῆς Λογικῆς, βασικό διδακτικό εγχειρίδιο Λογικής από τους πρώτους αναγεννησιακούς χρόνους μέχρι τον 19ο αιώνα. Σε αυτό αναπτύσσονται με τρόπο εύληπτο και συνοπτικό θέματα της αριστοτελικής φιλοσοφίας, όπως αυτά εκτίθενται στο περίφημο Ὄργανον, ενώ συγχρόνως ο Βλεμμύδης διατυπώνει και συστηματοποιεί τη θεμελιώδη θέση της βυζαντινής (νεοπλατωνικής) φιλοσοφικής παράδοσης περί του μετριοπαθούς εννοιολογικού ρεαλισμού γύρω από το μείζον οντολογικό ζήτημα των καθολικών εννοιών. Παράλληλα, για την πληρέστερη κατανόηση της σκέψης του βυζαντινού δασκάλου συνεξετάζονται στοιχεία της διδασκαλίας του Βλεμμύδη από εξίσου αξιοπρόσεκτες μελέτες του, όπως οι Περί ἀρετῆς καί ἀσκήσεως, Περί Πίστεως και Περί ψυχῆς, στις οποίες αναλύονται θέματα γνωσιολογίας, ψυχολογίας και ηθικής. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής η έρευνα εστιάζει στην πρόσληψη της κλασικής πολιτικής σκέψης στη βυζαντινή πολιτική θεωρία. Βάσεις της ερμηνευτικής αυτής προσέγγισης αποτελούν ο πολιτικός λόγος του Βλεμμύδη Βασιλικός κληθείς ἀνδριάς, αλλά και η παράφρασή του με τίτλο Ὁποῖον δεῖ εἶναι τον βασιλέα μαζί με την επιστολογραφία του βυζαντινού δασκάλου προς τον μαθητή του και αυτοκράτορα Θεόδωρο Β’ Λάσκαρι. Στόχοι αυτής της απόπειρας είναι να διαπιστωθούν οι μεταφυσικές προϋποθέσεις, αλλά και οι ηθικό-κοινωνικές συγκλίσεις και αποκλίσεις της βυζαντινής πολιτικής θεολογίας σε σχέση με τον κλασικό (πλατωνικό & αριστοτελικό) πολιτικό στοχασμό.