Research indexJournal article
ارزیابی ژئوشیمیایی نفت مخازن سازند سروک در گستره خلیجفارس
طلایی, کدخدایی, آرین and 1 other
SHILAP Revista de lepidopterología1 Dec 2021Open access
NobleIDark:/48914/w1/20260526/52F58F9FDOI10.22078/pr.2021.4514.3037
ارزیابی ژئوشیمیایی نفت مخازن سازند سروک در گستره خلیجفارس
طلایی, کدخدایی, آرین and 1 other · SHILAP Revista de lepidopterología · 2021
NobleIDark:/48914/w1/20260526/52F58F9FDOI10.22078/pr.2021.4514.3037
Abstract
سازند سروک بهعنوان یکی از عظیمترین مخزنهای نفت خام در خلیجفارس شناخته میشود. در این مطالعه تعداد 28 نمونه نفت از مخزن سروک در 9 میدان نفتی مطالعه شده است و براساس دادههای ژئوشیمیایی شامل آنالیز کروماتوگرافی گازی (GC)، کروماتوگرافی گازی-طیفسنجی جرمی (GC-MS) و ایزوتوپ پایدار کربن، محیط رسوبی تشکیل سنگ منشأهای احتمالی و شرایط حاکم بر آنها، میزان بلوغ حرارتی و سن زمینشناسی نفتها مورد ارزیابی قرار گرفته است. با استفاده از استرانها، تریترپانها و بایومارکرهای آروماتیک ترکیب سنگشناسی سنگ منشأ این نفتها مشخص شده است که شامل رسوبات کربناته دریایی، ترکیب شیل و کربنات دریایی و کربناتهای دریایی همراه با مارن است. براساس مقادیر ایزوتوپ پایدار کربن در برشهای اشباع و آروماتیک هیدروکربن، منشأ نفت مخزن سروک در میادین مرکزی و شرقی خلیجفارس مواد آلی دریایی و در میادین غربی خلیجفارس ترکیب مواد آلی دریایی و مواد آلی خشکیزی تعیین شده است. شرایط شیمیایی (اکسیداسیون-احیاء) محیط رسوبی سنگ منشأ نفتها براساس استرانها، هوپانها و نسبت Pr/Ph ارزیابی شد و براساس آن مشخص شد سنگ منشأ نفتها در محیطهای دریایی تحت شرایط احیایی تشکیلشدهاند. میزان شوری و لایهبندی ستون آب محیط رسوبی با استفاده از اندیس گاماسران و نسبت مورتان به هوپان (Moretane/C30Hopane) اندازهگیری شده است. محیط رسوبی سنگ منشأ نفتهای مورد مطالعه دارای میزان متغیری از شوری و لایهبندی در ستون آب بوده و از محیطهای دریایی با شوری کم و بدون لایهبندی تا محیطهای دریایی لبشور با لایهبندی ضعیف تعیین شدهاند. بلوغ حرارتی نفتها با مطالعه بایومارکرها شامل ترپانها و استرانهای موجود در ترکیب نفت خام تعیین شد. بر این اساس سنگ منشأهای نمونههای مورد مطالعه در محدوده سنگ منشأهای بالغ بوده و بیشتر آنها در ابتدای پنجره نفتزایی قرار داشتهاند. نسبت استرانهای C28/C29 نشان میدهد که نفت مخزن سروک در میادین مرکزی خلیجفارس (BL-A، BL-B، RE-A، RD-A و NT-C) از سنگ منشأهای اواخر پالئوزوئیک تا ژوراسیک تولید شده است و نفت مخزن سروک در میادین غربی و شرقی خلیجفارس حاصل از سنگ منشأهای کرتاسه است.