Research indexJournal article
МОНГОЛ, ХЯТАДЫН ХООРОНД ХИЛ ТОГТООХ БОЛСОН ШААРДЛАГА
Берикжан, Асхар
Хууль сахиулахуй8 Apr 2025Open access
МОНГОЛ, ХЯТАДЫН ХООРОНД ХИЛ ТОГТООХ БОЛСОН ШААРДЛАГА
Берикжан, Асхар · Хууль сахиулахуй · 2025
Abstract
Аливаа улс өөрийн бүрэн эрхт байдал, тусгаар тогтнолын асуудлаа хөрш зэргэлдээ улстай байгуулсан олон улсын гэрээг үндэслэн улсын хилээ тогтоож, зааглаж, олон улсад хүлээн зөвшөөрүүлэх замаар шийдвэрлүүлэх зүй тогтол олон улсын практикт нэгэнтээ тогтсон байна. Хөрш улсын нутаг дэвсгэрийн хил хязгаараас зааглаж, тухайн улсууд хоорондоо олон улсын гэрээгээр тодорхойлж, тогтоосон шугамыг улсын хил” гэж үздэг. Энэхүү өгүүллээр дамжуулан өөрийн судалгааны ажлын нэг хэсэг болох Монгол Улсын тэр тундаа Монгол-Хятадын хилийн хэсгийн хилийг тогтоох болсон шаардлага, ямар хүчин зүйлс нөлөөлж байсан, тогтоосон хилээ хэрхэн хамтран шалгаж байсан гэсэн асуудлын хүрээнд түүхэн талаасаа ямар ач холбогдолтой байсан, ямар үр дагаврыг авчирсан зэрэг асуудлыг нарийн нягтлан судалж, тухайн үеийн удирдлагууд хөрш зэргэлдээ улстай хэрхэн гадаад харилцаагаа бэхжүүлж байсан талаар хүргэхийг зорисон болно. Улсын хилийг тогтооход үүсэж байсан урьдач нөхцөл байдал, хүндрэлүүд зэрэг олон асуудал гарч байсан нь түүхийн эх сурвалжууд болох ялангуяа архивын түүхэн баримтууд, салбарын эрдэмтэн, судлаачдын бүтээлүүдэд тэмдэглэгдэн үлджээ. Судалгааны ажлыг түүхэн архивын эх сурвалжийн материалыг цуглуулах, задлан шинжлэх, нэгтгэн дүгнэх судалгааны арга зүйд тулгуурлан бичиж, судлаачийн зүгээс гаргасан дүгнэлт, саналыг дэвшүүлсэн нь өмнө нь нийтлэгдэж байсан өгүүллээс онцлог болох юм. Аливаа түүхэн цаг хугацааны асуудал нь өөрөө өнгөрсөн үеийн туршлага, гашуун сургамж болдог зүй тогтол оршдог тул судалгааны ажлын практик ач холбогдол оршиж байна.