NobleBlocks

Research indexJournal article

Ιμμάνουελ Καντ – Η Κριτική του Πρακτικού Λόγου

Πατσιατζή

Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2021Open access

NobleIDark:/48914/w1/20260522/88E12F51DOI10.26262/heal.auth.ir.332844

Free to read at the publisher

You can read the abstract here, or the full text at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

Η Κριτική του Πρακτικού Λόγου του Ιμμάνουελ Καντ εκδόθηκε το 1788 και είναι η δεύτερη από τις τρεις Κριτικές του, μεταξύ της Κριτικής του Καθαρού Λόγου και της Κριτικής της Κριτικής Δύναμης. Η δεύτερη Κριτική είναι το ηθικό φιλοσοφικό εγχείρημα του Καντ, και επί τοις ουσίας μπορεί να αναγνωσθεί ως συνέχεια της Θεμελίωσης της Μεταφυσικής των Ηθών, αλλά με ένα υψηλότερο επίπεδο αφαίρεσης. Η Κριτική του Πρακτικού Λόγου ήταν το αποτέλεσμα της ανάγκης του Καντ να αποδοθεί ένας εμπειρικός παράγοντας στη γνώση και να τεθεί η μεταφυσική στο μονοπάτι της επιστήμης. Η δεύτερη Κριτική ασχολείται με τη καθαρή ηθική και επιχειρεί να διευκρινίσει βασικές αρχές της ηθικής, εν αντιθέσει με το μετέπειτα έργο Μεταφυσική των Ηθών το οποίο είναι ουσιαστικά η εφαρμοσμένη ηθική στη βάση αυτών των αρχών. Η Κριτική του Πρακτικού Λόγου φέρει πολλές ομοιότητες με την καντιανή επιστημολογία ή θεωρία της γνώσης· υπάρχει μια Στοιχειολογία, που περιέχει την Αναλυτική και τη Διαλεκτική και μια Μεθοδολογία. Ωστόσο, σε αυτή την Κριτική υπάρχει η θεμελιώδης διάκριση ανάμεσα στη προαίρεση και τον ηθικό λόγο και αναλύεται η ηθική κατάσταση του ανθρώπου σε αντιδιαστολή προς την έννοια της θεϊκής βούλησης, η οποία δεν περιέχει καμιά διάκριση ανάμεσα στον λόγο και τη προαίρεση, διότι το «δέον» σε αυτή την περίπτωση ποτέ δεν δύναται να παραβιαστεί. Οι έννοιες του καθήκοντος και της ηθικής υποχρέωσης εισάγονται όταν ο λόγος αντιτίθεται στο επιθυμητικό. Αυτή η διαμάχη είναι αδιάκοπη στη περίπτωση των πεπερασμένων έλλογων όντων, επομένως ο ηθικός βίος αποτελεί τον αέναο μόχθο κατά τον οποίο η ηθικότητα παρουσιάζεται στον πιθανό παραβάτη με τη μορφή ενός νόμου ο οποίος απαιτεί την υπακοή χάριν του ίδιου. Ο νόμος αυτός δεν θεσπίζεται από κάτι το εξωτερικό προς το υποκείμενο, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε την υποδούλωση του, παρά από τον ίδιο τον λόγο του. Η Διαλεκτική ασχολείται με τις Ιδέες του Θεού, της ελευθερίας και της αθανασίας της ψυχής. Παρόλο που στην πρώτη Κριτική αυτές οι Ιδέες απορρίφθηκαν ως υπερβατικές για την ανθρώπινη κατ’ αίσθησίν εμπειρία, τώρα ο Καντ τις θέτει ως αναγκαία αιτήματα του πρακτικού λόγου. Όπως ο θεωρητικός, έτσι και ο πρακτικός λόγος είναι ένας σκελετός τυπικών ή κατά τη μορφή αρχών παρά ένα περιεχόμενο πραγματικών ή κατά την ύλη κανόνων. Έτσι, εν αντιθέσει με την υποθετική προσταγή, η οποία έχει ισχύ μόνο υπό τη παρουσία κάποιας απώτερης επιθυμίας ή σκοπού, η κατηγορική προσταγή ακολουθεί αυτή την υψωμένη στη καθολικότητα διατύπωση: «πράττε έτσι, ως εάν το αξίωμα της πράξης σου να μπορεί δια της βουλήσεως σου να καταστεί καθολικός νόμος της φύσης».

Discussion

Topics

More

Suggest a correction or report