Η διπλωματική αυτή εργασία επιχειρεί να σκιαγραφήσει το νομικό πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων των προσφύγων στον ευρωπαϊκό χώρο. Αρχικά, αποσαφηνίζoνται οι συγγενείς έννοιες και «φωτογραφίζεται» το πραγματικό μέγεθος της προβληματικής που διαμορφώνεται γύρω από τους αιτούντες άσυλο. Η Ένωση και τα κράτη μέλη καλούνται να το διαχειριστούν και μάλιστα με επιτυχία ώστε να διαφυλάξουν το κεκτημένο της Ένωσης που αφορά και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και την ελεύθερη μετακίνηση εντός των συνόρων της ΕΕ. Στη συνέχεια παρατίθεται το πρωτογενές και δευτερογενές δίκαιο της Ένωσης που αφορά στον τομέα του ασύλου. Στα επόμενα κεφάλαια προσεγγίζονται πτυχές της προστασίας των αιτούντων άσυλο από τα δύο Ευρωπαϊκά Δικαστήρια (το Δικαστήριο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), μέσα από επιλεγμένες υποθέσεις. Ο ρόλος των δύο ευρωπαϊκών δικαστηρίων στην προάσπιση των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο τα έχει αναδείξει σε περιφερειακά δικαστήρια που εγγυώνται την εφαρμογή του δικαίου στον τομέα αυτό. Η συνεισφορά τους, έχει αποδειχτεί εξαιρετικά σημαντική για την ερμηνεία και αποσαφήνιση του δικαίου και την αποτελεσματική προστασία των αιτούντων άσυλο, γεγονός που βεβαιώνεται από το πλήθος των σχετικών αποφάσεων αλλά και την αλληλεπίδραση των αποφάσεων αυτών. Ακόμη, στην εργασία αναδεικνύονται τα αδύναμα σημεία του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου (ΚΕΣΑ) και επιχειρείται αξιολόγησή του. Υποστηρίζεται ότι το ΚΕΣΑ, παρά τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει στην εφαρμογή του αλλά και τις ασύμμετρες πιέσεις που δημιουργεί σε κράτη μέλη πρώτης υποδοχής και ιδιαίτερα όσο αναφορά στον κανονισμό Δουβλίνο, εξακολουθεί να αποτελεί ουσιαστική προσπάθεια για την προστασία των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ. Ωστόσο, η αναθεώρησή του κρίνεται αναγκαία και επιτακτική και σε αυτήν την κατεύθυνση η ΕΕ εξακολουθεί να προσφέρει τις καλύτερες προοπτικές για ένα αποτελεσματικό περιφερειακό καθεστώς προσφύγων. Η προστασία των δικαιωμάτων των προσφύγων συνδέεται στενά με την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ευρύτερα. Πρόκειται για αξίες που καθοδηγούν την Ένωση στην ενσωμάτωση, στην έννομη τάξη της, του δικαίου των αιτούντων άσυλο, δεσμεύοντας τα κράτη μέλη της στους κανόνες που η ίδια θεσπίζει.