Ο νεοελληνικός διαφωτισμός δεν εξαντλείται σε ορισμένες φιλοσοφικές αντιλήψεις, καθόσον δεν υιοθέτησε μια ενιαία φιλοσοφοική τοποθέτηση και δεν δημιούργησε πρωτότυπες φιλοσοφικές ιδέες. Μπορεί να νοηθεί πληρέστερα με την αντιπαραβολή του με τα αντίστοιχα ρεύματα της σκέψης του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, των οποίων ο ίδιος είναι αντανάκλαση. Αναπτύχθηκε μέσα στο κλίμα της πνευματικής παντοδυναμίας της εκκλησίας. Η παρούσα μελέτη προσπαθεί να καταδείξει ποιες μορφές έλαβε ο νεολληνικός διαφωτισμός, ποιες φιλοσοφικές τάσεις και ποια ρεύματα σκέψης διαμόρφωσε αλλά και σε τι εμπόδια πρόσκοψε η προσπάθεια αυτή