NobleBlocks

Research indexJournal article

Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Ανθοχωρίου Μετσόβου: Ιστορία, Αρχιτεκτονική, Ζωγραφική

Κανέλης

Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2023Open access

NobleIDark:/48914/w1/20260521/EFAE6B36DOI10.26262/heal.auth.ir.345546

Free to read at the publisher

You can read the abstract here, or the full text at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η εξέταση και η ανάδειξη ενός μεταβυζαντινού μνημείου, της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής Ανθοχωρίου Μετσόβου. Η περιοχή της Ηπείρου κατέχει πλήθος μοναστηριών. Τα περισσότερα ιδρύθηκαν κατά την περίοδο της μεγάλης ακμής του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Τα μοναστήρια αυτά κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας αποτελούσαν φάρο πνευματικό στους Ηπειρώτες Χριστιανούς. Στην εργασία εξετάστηκε, αρχικά, το ιστορικό του μοναχισμού, ο οποίος εμφανίστηκε ως θεσμός τον 4ο αιώνα στην Αίγυπτο και από εκεί σιγά σιγά διαδόθηκε και στον Ελλαδικό χώρο, εξαιτίας των Αραβικών επιδρομών και της δίωξης των Εικονομάχων από την Κωνσταντινούπολη, που ήλθαν στην Ελλάδα και ίδρυσαν πολλά μοναστήρια. Ένα από αυτά είναι και η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Ανθοχωρίου Μετσόβου. Πρόκειται για την τρίτη παλαιότερη μονή του Μετσόβου, η οποία ανήκε στον θεσμό της Πατριαρχικής Εξαρχίας Μετσόβου. Πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε το 1707 με έξοδα της συντεχνίας των καρβανάρων του Μετσόβου. Την περίοδο της Πατριαρχικής Εξαρχίας το Μέτσοβο και τα γύρω χωριά αποτελούσαν το 1659 διοικητικά μια αυτόνομη συνομοσπονδία και εκκλησιαστικά μια ξεχωριστή εκκλησιαστική αρχή με Πατριαρχικό Έξαρχο (Καθολικός Έξαρχος) αντί για Επίσκοπο, η εκλογή του οποίου επικυρωνόταν από το Πατριαρχείο, παρέχοντας όλες τις πνευματικές, διοικητικές και δικαστικές αρμοδιότητες σε εκείνον. Έτσι, με αυτόν τον τρόπο, το Μέτσοβο κατείχε έναν εμπορικό, πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο. Τα πολιτικά προνόμια αφαιρέθηκαν από τον Αλή Πασά στα 1794-1795, ενώ τα θρησκευτικά προνόμια διατηρήθηκαν μέχρι το 1818. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στο ιστορικό της Μονής, ενώ το δεύτερο στην αρχιτεκτονική της, η οποία ανήκει στον σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλο αγιορείτικου τύπου με πλάγιους χορούς ψαλτών. Οι δύο κόγχες εξωτερικά είναι πεντάπλευρες και εσωτερικά ημικυκλικές που καλύπτονται με τεταρτοσφαίρια. Το Καθολικό ενισχύεται στατικά από ξύλινους δοκούς. Η πρόσβαση γίνεται μόνο από μία θύρα στη δυτική πλευρά του Καθολικού. Ο φωτισμός επιτυγχάνεται μέσω των τεσσάρων παραθύρων του Καθολικού, επίσης μέσω των έξι παραθύρων του τρούλου καθώς και των τριών του Ιερού Βήματος. Ο τρούλος στηρίζεται από τέσσερα σφαιρικά τρίγωνα και εξωτερικά κοσμείται από δώδεκα αβαθή αψιδώματα. Ανατολικά υπάρχει πεντάπλευρη αψίδα με αβαθή τόξα. Στη δυτική υπάρχει χαγιάτι που κατασκευαστικά είναι μεταγενέστερο. Είναι η μοναδική Μονή της περιοχής που είναι κτισμένη σε αυτόν τον ρυθμό. Το τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζει τη ζωγραφική του Καθολικού. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι έργο Μετσοβιτών ξυλογλύπτων του 19ου αιώνα όπως και οι εικόνες του είναι έργα 18ου και 19ου αιώνα και δυστυχώς δε φέρουν κάποια επιγραφή και ο αγιογράφος και των δύο περιόδων παραμένει άγνωστος. Οι ελάχιστες τοιχογραφίες είναι έργα του 18ου και 19ου αιώνα. Στο νότιο τοίχο υπάρχουν οι τοιχογραφίες του 18ου αιώνα (1732), όπου μαζί με εκείνες της προθέσεως ανήκουν στην ίδια φάση. Οι υπόλοιπες τοιχογραφίες είναι έργα του 1844. Πιθανολογείται ότι ο αγιογράφος της πρώτης περιόδου να είναι ο Μετσοβίτης Στέργιος Παπαγιάννης. Οι εξωτερικές τοιχογραφίες είναι και αυτές έργα του 19ου αιώνα και δεν φέρουν καμία επιγραφή. Ελάχιστα ήταν τα κειμήλια που καταγράφηκαν. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η προβολή και η ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμού της Ηπείρου και κυρίως του Μετσόβου, που κατέχουν ιστορικούς και θρησκευτικούς θησαυρούς.

Discussion

Topics

More

Suggest a correction or report