नेपालमा ठूला माङहिम मन्दिरहरूको निर्माणले धार्मिक तथा सांस्कृतिक रूपमा किरात समुदायको पहिचानलाई उजागर गर्ने एउटा नयाँ परिवर्तन ल्याएको छ। यी मन्दिरहरूले हिन्दू–बौद्ध प्रभावयुक्त समाजमा किरात धर्मको पुनरस्थापनाको प्रयास गरेका छन्। तर, केही चिन्ताहरू छन् कि यस्ता योजनाले प्रकृति-आधारित, लचिलो र मौलिक मुन्धुम परम्परालाई कमजोर पार्न सक्छन्। यो अध्ययनले धनकुटाको युमा माङहिम, इलामको लारुम्बा आश्रम र भोजपुरको दिमालुङ स्मृति पार्कलाई आधार मानेर तीन प्रमुख प्रश्न उठाएको छ: (१) मन्दिर र अनुष्ठानहरूको प्रकृतिपरक मुन्धुम परम्पराबाट भिन्नता के हो? (२) पर्यटन अर्थतन्त्रले परम्परागत अभ्यासमा कस्तो प्रभाव पारेको छ? (३) मन्दिर निर्माणमा राजनीति र विदेश सहयोगको भूमिका कस्तो छ? तथ्यहरू विरोधाभासी छन्। मन्दिरहरूले पहिचानको संस्थागत मान्यता दिलाएका छन् (७२% राजनीतिक दृश्यता वृद्धि), तर वास्तुकलामा हिन्दू–बौद्ध शैली नक्कल गरिएको छ (७८% केसहरूमा)। परम्परागत अनुष्ठानको समय छोट्याइएको छ—जस्तै लारुम्बामा पूजा २ घण्टाबाट २० मिनेटमा झारिएको छ। पर्यटनबाट मन्दिर बजेटको ३०–६०% आउँछ, जबकि प्रदेशको ८५% लगानी चुनावी चक्रसँग जोडिएको छ। डायस्पोराले ४०% योगदान पुर्‍याएर मातृभूमिप्रतिको माया देखाएका छन्।लेखले तीन सुझाव दिन्छ: (१) माङहिमहरूमा सुप्तुलुङ वा सिलाम-साक्मा जस्ता प्रतीक राख्नुपर्छ, (२) शमन/नाक्छोङको अनिवार्य उपस्थिति हुनु पर्छ, (३) तीर्थस्थलहरूलाई व्यावसायीकरणबाट जोगाउनु पर्छ। शब्दकुञ्जी: माङहिम, माङखिम, लिम्बू, राई, किरात, सुप्तुलुङ, सिलाम-साक्मा