Research indexJournal article
Ο πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄ ο μεγαλοπρεπής και ο Μακεδονικός αγώνας
Λοΐζος
Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2019Open access
NobleIDark:/48914/w1/20260515/826CFB3BDOI10.26262/heal.auth.ir.302569
Ο πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄ ο μεγαλοπρεπής και ο Μακεδονικός αγώνας
Λοΐζος · Aristotle University of Thessaloniki · 2019
NobleIDark:/48914/w1/20260515/826CFB3BDOI10.26262/heal.auth.ir.302569
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
Σκοπός της εργασίας είναι η μελέτη της ζωής και του έργου του Ιωακείμ Γ΄ του Μεγαλοπρεπή, ο οποίος υπήρξε μια από τις ισχυρότερες προσωπικότητες που ανέδειξε το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατά τον 19ο και 20ο αιώνα. Με σπουδές στην Κωνσταντινούπολη και στο Βουκουρέστι, υπήρξε ο οραματιστής της οικουμενικότητας του Πατριαρχείου. Η θητεία του στον Οικουμενικό Θρόνο, όπου υπηρέτησε ως διάκονος και στη συνέχεια ως Μέγας Πρωτοσύγκελλος, τον πλούτισε με εμπειρίες, ειδικά τα προβλήματα που δημιουργούσαν οι προσωπικές αντιπαλότητες. Άλλωστε, και ο ίδιος λόγω της πνευματικής του σχέσης με τον γέροντά του, οικουμενικό πατριάρχη Ιωακείμ Β΄, απομακρύνθηκε από τη θέση του. Η Μητέρα Εκκλησία τον εξέλεξε, το 1864, μητροπολίτη Βάρνης. Τοποθετήθηκε σε μια επαρχία, όπου είχε ήδη εμφανιστεί ο βουλγαρικός εθνικισμός. Ο Ιωακείμ προσπάθησε να ενώσει το ποίμνιό του, χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία, λόγω και της αναγνώριση της βουλγαρικής Εξαρχίας από την Υψηλή Πύλη το 1870 και της καταδίκης της από τη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως το 1872. Ακολούθως, το 1874, εκλέχτηκε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης. Εδώ αγωνίστηκε να ανεβάσει το επίπεδο της παιδείας. Η σημαντικότερη, όμως, προσφορά του ήταν η οργάνωση των ελληνικών κοινοτήτων της Μακεδονίας, ώστε να αντιμετωπίσουν από κοινού τους Βουλγάρους, οι οποίοι με τη βία προσπαθούσαν να εντάξουν τους κατοίκους της Μακεδονίας στην Εξαρχία. Το 1878, εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης για πρώτη φορά. Στον πατριαρχικό θρόνο, αγωνίστηκε για να διατηρήσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο τα προνόμιά του, τα οποία αμφισβητούσαν οι Οθωμανοί. Παράλληλα, είχενα αντιμετωπίσει και την αντιπαλότητα της Ελληνικής Πολιτείας, η οποία επιθυμούσε να το εντάξει κάτω από την εξουσία της και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε το Πατριαρχείο. Παρ΄ όλα αυτά, η πατριαρχία του ήταν ιδιαίτερα επιτυχής. Έβαλε κάποια τάξη στα οικονομικά, πέτυχε τη διατήρηση των προνομίων και αντιστάθηκε στις βλέψεις της Ελληνικής Κυβέρνησης. Παράλληλα, ενδιαφέρθηκε για την ενίσχυση της εκπαίδευσης, ενώ ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση των Βουλγάρων Εξαρχιών. Όμως, υποχρεώθηκε να παραιτηθεί το 1884, λόγω των πιέσεων της Οθωμανικής και της Ελληνικής Κυβέρνησης. Επανήλθε στο θρόνο του το 1901, όπου παρέμεινε μέχρι το θάνατό του, το 1912. Αντιστάθηκε με σθένος στις βιαιοπραγίες των Βουλγάρων οι οποίες είχαν κορυφωθεί. Συντόνιζε, με τους ιεράρχες της Μακεδονίας, την αντίσταση κατά των Βουλγάρων. Τοποθέτησε δραστήριους κληρικούς και ιερείς για να υπερασπιστούν το ποίμνιό τους. Ενημέρωνε τις ξένες Κυβερνήσεις για τις ωμότητες των Βουλγάρων. Διαμαρτυρήθηκε εγγράφως στον ίδιο τον μεγάλο Βεζίρη. Ακόμη, ενδιαφέρθηκε για τη βελτίωση της εκπαίδευσης. Οι ενέργειές του έφεραν αποτελέσματα. Οι Έλληνες παρέμειναν πιστοί στο Πατριαρχείο, ενώ πολλές σχισματικές κοινότητες επανήλθαν στους κόλπους της Εκκλησίας. Δεν θα ήταν υπερβολή εάν υποστηρίζαμε ότι η Μακεδονία σώθηκε από τις αρπακτικές διαθέσεις των Βουλγάρων, χάρη στις συνεχείς προσπάθειες και τον αγώνα του Ιωακείμ Γ΄