Αντικείμενο αυτής της διπλωματικής εργασίας αποτελεί η κατά το δυνατό πληρέστερη μελέτη διαφορετικών κεραμικών αντικειμένων κάνοντας χρήση φυσικοχημικών τεχνικών χαρακτηρισμού, με σκοπό την εξαγωγή πληροφοριών σχετικά με τα κύρια συστατικά τους και τις συνθήκες κατασκευής τους (θερμοκρασίες και ατμόσφαιρα όπτησης). Τα κεραμικά αντικείμενα είναι πολύ σύνθετα υλικά όσο αφορά στην ορυκτολογική τους σύσταση. Συχνά αποτελούνται από ένα μεγάλο πλήθος ορυκτών, συμπεριλαμβάνοντας μείγματα διαφορετικών αργιλικών ορυκτών καθώς και κλαστικούς κόκκους, όπως χαλαζία, αστρίους, ασβεστίτη και μια ποικιλία από άλλα συνοδά ορυκτά. Επιπλέον, υφίστανται φυσικές και χημικές μεταβολές κατά την όπτησή τους, οι οποίες εξαρτώνται όχι μόνο από την αρχική ορυκτολογική τους σύσταση, αλλά και από τη μέγιστη θερμοκρασία, τη διάρκεια και τις συνθήκες της όπτησης. Γι’ αυτό η χρήση μιας μόνο αναλυτικής τεχνικής δεν είναι επαρκής για τη μελέτη τους. Στην παρούσα εργασία, χρησιμοποιούνται συνδυαστικά οι συμπληρωματικές τεχνικές της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας Σάρωσης (SEM-EDS), της Περίθλασης Ακτίνων-Χ (XRD), της Φασματοσκοπίας Υπερύθρου με Μετασχηματισμούς Fourier (FTIR) και της Θερμοσταθμικής Ανάλυσης (TGA) για τη μελέτη των κεραμικών. Αρχικά, με τη βοήθεια των τεχνικών αυτών εξετάσθηκαν λεπτομερώς δύο αρχαιολογικά κεραμικά αγγεία από την Κύπρο. Πρώτα έγινε η παρατήρησή τους με τη βοήθεια οπτικού μικροσκοπίου, κατά την οποία σχηματίστηκε μια πρώτη εκτίμηση σχετικά με το είδος και την τεχνολογία κατασκευής κάθε κεραμικού και ακολούθησε η λεπτομερέστερη μορφολογική και στοιχειακή ανάλυση της κεραμικής ύλης του με τη βοήθεια του Ηλεκτρονικού Μικροσκοπίου Σάρωσης και της Φασματοσκοπίας Ακτίνων-Χ Ενεργειακής Διασποράς. Στη συνέχεια εφαρμόστηκε η τεχνική της Περίθλασης Ακτίνων-Χ για την ορυκτολογική μελέτη κάθε κεραμικού και τον προσδιορισμό της σύστασής του. Σε αυτό βοήθησε και η χρήση της Υπέρυθρης Φασματοσκοπίας με Μετασχηματισμούς Fourier. Με σκοπό την πληρέστερη μελέτη κάθε κεραμικού και την εκτίμηση της θερμοκρασίας όπτησης αυτού, χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της Θερμοσταθμικής Ανάλυσης. Για την περαιτέρω διακρίβωση της αρχικής τους σύστασης και των συνθηκών όπτησης, τα δείγματα μετά τη θερμική τους επεξεργασία μελετήθηκαν εκ νέου με τις φασματοσκοπικές τεχνικές της Περίθλασης Ακτίνων-Χ και της Φασματοσκοπίας Υπερύθρου με Μετασχηματισμούς Fourier. Από το σύνολο των μετρήσεων κατέστη δυνατή η εκτίμηση τόσο της σύστασης όσο και της μέγιστης θερμοκρασίας όπτησης των κεραμικών. Με σκοπό την εξέταση των συμπερασμάτων της παραπάνω μελέτης, εφαρμόστηκε αντίστοιχη διαδικασία σε δύο κεραμικά διακοσμητικά αντικείμενα της σύγχρονης εποχής, για τα οποία υπάρχει πληροφόρηση σχετικά με το είδος του πηλού που χρησιμοποιήθηκε και την θερμοκρασία όπτησης. Από τα αποτελέσματα που προέκυψαν επιβεβαιώθηκαν οι πληροφορίες για τα αντικείμενα αυτά. Οι παραπάνω τεχνικές χαρακτηρισμού εφαρμόστηκαν συνδυαστικά και σε τέσσερα κεραμικά αντικείμενα που ανήκουν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης. Τα δύο από αυτά, ένα θραύσμα αγγείου που μοιάζει με τμήμα λαβής και ένα λυχνάρι χρονολογούνται στον 6ο αι. μ.Χ., και τα άλλα δύο, μία ανατολικού (οθωμανικού) και μία δυτικού τύπου πίπα καπνού, χρονολογούνται στον 17ο αι. μ.Χ. Η εξέτασή τους έδειξε ότι πρόκειται για χρηστικά αντικείμενα που εμφανίζουν μεταξύ τους διαφορές τόσο στη σύσταση της κεραμικής ύλης από την οποία παρασκευάστηκαν, όσο και στη διαδικασία της όπτησης για την κατασκευή τους.