Research indexJournal article
Τα τοπικά αλφάβητα της Κρήτης στην αρχαϊκή και κλασική περίοδο:
Οικονομάκη
Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2010Open access
Τα τοπικά αλφάβητα της Κρήτης στην αρχαϊκή και κλασική περίοδο:
Οικονομάκη · Aristotle University of Thessaloniki · 2010
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
Το θέμα της συγκεκριμένης μελέτης είναι τα τοπικά αλφάβητα της Κρήτης στην Αρχαϊκή και Κλασική εποχή. Αρχικά κρίνεται απαραίτητη η ανασύνθεση της διαδικασίας υιοθέτησης και προσαρμογής του ‘φοινικικού’ αλφαβήτου στην ελληνική γλώσσα. Τα αρχικά τοπικά αλφάβητα, η βαθμιαία εξέλιξή τους και η χρήση τους από διαφορετικές επαγγελματικές και κοινωνικές ομάδες αποδεικνύουν ότι η αλφαβητική γραφή υιοθετήθηκε μέσα από μια συλλογική διαδικασία διάρκειας τουλάχιστον ενός αιώνα πριν την εμφάνιση των πρώτων αλφαβητικών επιγραφών στον ελλαδικό χώρο και χρησιμοποιήθηκε αρχικά για οικονομικές εμπορικές δραστηριότητες. Βασική για τη μελέτη των κρητικών τοπικών αλφαβήτων είναι η συλλογή όλων των αρχαϊκών και κλασικών επιγραφών σε πέτρα, πηλό και μέταλλο και η συστηματική κατηγοριοποίηση των χαρακτηριστικών τους σε συνδυασμό με λεπτομερείς πίνακες του σχήματος των γραμμάτων και της εξέλιξής τους. Με βάση επιγραφικά κριτήρια, όπως χαρακτηριστικά σχήματα γραμμάτων, στίξη, φορά γραφής, συμμετρία, επιχειρείται η σχετική χρονολόγηση των επιγραφών και η κατάταξή τους σε χρονική ακολουθία. Τα διαφορετικά τοπικά αλφάβητα, παρόμοια αλλά όχι ταυτόσημα, καθώς και οι διαφορετικές διάλεκτοι ή και γλώσσες (π.χ. η ετεοκρητική γλώσσα στην ανατολική Κρήτη) επιβεβαιώνουν την επιγραφική ετερογένεια της Κρήτης. Η εξέλιξη και οι διαφοροποιήσεις των ‘αρχαϊκών’ αλφαβήτων υποδηλώνουν ότι η συνεχής χρήση τους από τον 8ο ως τον 4ο αιώνα π.Χ. δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως συντηρητισμός. Επίσης τα διαφορετικά αυτά αλφάβητα δεν προέκυψαν ως αποτέλεσμα της γεωγραφικής απόστασης και απομόνωσης αλλά συνδέονται με την πολιτική ύπαρξη και τη δημόσια εικόνα της πόλης. Οι δημόσιες και ιδιωτικές επιγραφές από την ανατολική στη δυτική Κρήτη είναι ενδεικτικές για το επίπεδο του αλφαβητισμού στην αρχαϊκή και κλασική εποχή και για τις επιγραφικές συνήθειες. Τέλος, τα επιγραφικά κριτήρια χρονολόγησης συμβάλλουν στην κατανόηση της αλφαβητικής γραφής και του αλφαβητισμού γενικότερα δίνοντας παράλληλα και μια νέα επιγραφική προσέγγιση στη μελέτη της αρχαϊκής και κλασικής Κρήτης.