Research indexThesis
Κοινωνικά εμπλεκόμενη τέχνη: ανακύκλωση και δημιουργικές κοινότητες
Τσαμπαρλή
University of the Aegean1 Aug 2019Open access
NobleIDark:/48914/w1/20260525/EE657944DOI10.26215/heal.uoa.9447
Κοινωνικά εμπλεκόμενη τέχνη: ανακύκλωση και δημιουργικές κοινότητες
Τσαμπαρλή · University of the Aegean · 2019
NobleIDark:/48914/w1/20260525/EE657944DOI10.26215/heal.uoa.9447
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
Η μετανάστευση λόγω «στενο-χωρίας», προς χώρες με διαθέσιμες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, με οικονομική και κοινωνική άνθηση, με δημοκρατική διακυβέρνηση και πολιτική σταθερότητα, είναι ένα φαινόμενο που οι ρίζες του χάνονται στα βάθη των αιώνων. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας - ανάμεσα σε δύο ηπείρους – και η δυσκολία φύλαξης των συνόρων της - θαλάσσιων και χερσαίων - δημιουργούσε διαχρονικά τις απαραίτητες προϋποθέσεις για ευκολότερη, μέσω αυτής, πρόσβαση ανθρώπινων πληθυσμών στην Ευρώπη. Αν και μέχρι το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, η Ελλάδα αποτελούσε, παραδοσιακά, χώρα αποστολής μεταναστών προς υπερπόντιες χώρες και κατά τη μεταπολεμική περίοδο, προς τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, παρατηρείται μια σταδιακή μετατροπή της χώρας, από χώρα προέλευσης σε χώρα υποδοχής μεταναστών/μεταναστριών. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται, αφενός μεν στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας, καθώς και των συνθηκών διαβίωσης, αφετέρου δε στις οικονομικές και πολιτικές αλλαγές σε χώρες των Βαλκανίων και της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι αλλαγές αυτές συνδυασμένες με: α. την αυξημένη ροή οικονομικών μεταναστών και μεταναστριών από χώρες της Ασίας και της Αφρικής με διαφορετικό πολιτισμικό κεφάλαιο, από εκείνο της χώρας υποδοχής, β. τη μαζική μετακίνηση προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, από τα τέλη του 2014 έως και σήμερα, ατόμων τα οποία αιτούνται διεθνούς προστασίας και τα οποία διαφεύγουν πολέμου ή εμφυλίων συρράξεων στη χώρα τους, γ. την ευρύτερη ευρωπαϊκή οικονομική κρίση, η οποία έχει οδηγήσει σε ύφεση την ελληνική οικονομία κατά την τελευταία δεκαετία και η οποία έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας, τροφοδοτούν, εδώ και καιρό, συζητήσεις, που αφορούν στην εξεύρεση λύσεων, σχετικών με την υποδοχή, προσαρμογή και ένταξη των μεταναστών και προσφύγων τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική πραγματικότητα. Η εργασία αυτή επικεντρώνει το ενδιαφέρον της πάνω στο πολυσυζητημένο προσφυγικό – μεταναστευτικό ζήτημα και τον αντίκτυπο που αυτό είχε στο νησί της Λέσβου και διερευνά το ενδεχόμενο χρήσης της τέχνης, της δημιουργικής ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας, στη δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων που θα συνδράμουν στην ομαλή προσαρμογή και ένταξη των νεοεισερχόμενων πληθυσμών στην όποια κοινότητα υποδοχής τους. Συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται το ιστορικό-κοινωνικό και θεωρητικό πλαίσιο εντός του οποίου κινήθηκε η παραγωγή του συμμετοχικού έργου τέχνης με τίτλο «Τα πουλιά της ελευθερίας» αλλά και ο τρόπος που οργανώθηκε η έρευνα δράσης και η ποιοτική ανάλυση των στοιχείων που προέκυψαν από αυτή συνολικά και τα οποία περιγράφονται και παρουσιάζονται αναλυτικά στο δεύτερο μέρος. Στο πλαίσιο μιας συνδυαστικής ακολουθίας ετερόκλιτων πεδίων – Μετανάστευση – Τέχνη – δημιουργική ανακύκλωση και Κυκλική οικονομία η εργασία αυτή ακολουθεί μια διαλεκτική μέθοδο επεξεργασίας και ερμηνείας δεδομένων με στόχο να παρουσιάσει στον αναγνώστη, την πηγή της έμπνευσης του συγκεκριμένου έργου τέχνης, το πως, ποιοι και με ποιο τρόπο συμμετείχαν στη δημιουργία του, τις δυνατότητες, που η διαλογική, κοινωνικά αφοσιωμένη ή συμμετοχική τέχνη μπορεί να προσφέρει ως μέσο διαμεσολάβησης, διάδρασης και αλληλεπίδρασης μεταξύ των συμμετεχόντων και εμπλεκομένων, κοινωνικών οντοτήτων, τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την παράλληλη διεξαγωγή έρευνας δράσης, με στόχο να προτείνει τη δοκιμασμένη αυτή διαδικασία – δράση, ως «καλή πρακτική», η οποία συνδυάζει χαρακτηριστικά όπως η καινοτομία, η αποτελεσματικότητα, η βιωσιμότητα, σε παρόμοιες ή διαφορετικές συνθήκες ή περιβάλλοντα, από χρήστες που επιθυμούν να την υιοθετήσουν.