Research indexThesis
Η αναπαραγωγή έμφυλων ταυτοτήτων στην πεζογραφία του Μ. Καραγάτση μέσα από την κριτική ανάλυση λόγου χαρακτήρων των έργων του
Λαγκαδιανού
2 Oct 2024Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/28A86E2DDOI10.26215/heal.uoa.11881
Η αναπαραγωγή έμφυλων ταυτοτήτων στην πεζογραφία του Μ. Καραγάτση μέσα από την κριτική ανάλυση λόγου χαρακτήρων των έργων του
Λαγκαδιανού · 2024
NobleIDark:/48914/w1/20261105/28A86E2DDOI10.26215/heal.uoa.11881
Abstract
Ο Δημήτριος Ροδόπουλος, γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Μ. Καραγάτσης, αποτελεί κορυφαίο πεζογράφο της γενιάς του ’30, με τα έργα του να εξακολουθούν να παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον μέχρι και σήμερα. Η επίδρασή τους επιβεβαιώνεται τόσο από το γεγονός ότι αποσπάσματα διδάσκονται στο μάθημα της Λογοτεχνίας με βάση το Πρόγραμμα Σπουδών για το Γυμνάσιο και το Λύκειο όσο και από τις διασκευές των έργων για τηλεοπτικές σειρές και θεατρικές παραστάσεις (Αγάθος, 2014, Πρόγραμμα Σπουδών, 2023). Το ζήτημα της αναπαραγωγής έμφυλων ταυτοτήτων και της προβολής της θέσης της γυναίκας ως υποδεέστερης σε σχέση με τον άνδρα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στα έργα του. Οι παραπάνω θέσεις ενισχύονται από την επίδραση του συγγραφέα από το ρεύμα του νατουραλισμού και τη φροϋδική θεωρία. Στην εργασία πρόκειται να αναλυθεί η αναπαραγωγή έμφυλων ταυτοτήτων μέσα από τον λόγο χαρακτήρων στα έργα «Συνταγματάρχης Λιάπκιν», «Γιούργκερμαν: Ο Γιούγκερμαν και τα Στερνά του» και «Η Μεγάλη Χίμαιρα». Μέσω της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου των πρωταγωνιστών, καθώς και των συμπληρωματικών χαρακτήρων της συγκεκριμένης τριλογίας, επιχειρείται να διερευνηθεί η αναπαραγωγή στερεοτυπικών αντιλήψεων που αφορούν στη φύση της γυναίκας καθώς και στην κοινωνική της ταυτότητα μέσα από την ερμηνεία συγκεκριμένων υφολογικών γλωσσικών επιλογών. Τα συγκεκριμένα έργα επιλέγονται καθώς αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα του καραγατσικού κόσμου, τα οποία συνδέονται θεματικά, ενώ παράλληλα η γυναίκα, είτε σε ρόλο πρωταγωνίστριας είτε ως δευτερεύον πρόσωπο, βρίσκεται στο επίκεντρο. Κομβικά ερευνητικά ερωτήματα θα αποτελέσουν: Α) Ποια στερεοτυπικά μοτίβα για τα φύλα αναπαράγονται μέσα από τους λόγους που αποδίδει ο συγγραφέας στους ήρωες και τις ηρωίδες του; Β) Πως έρχονται στο προσκήνιο οι νατουραλιστικές και φροϋδικές επιρροές του συγγραφέα για τη σχέση των δύο φύλων μέσα από τις γλωσσικές επιλογές που αποδίδει στους χαρακτήρες της τριλογίας και ποια η σημασία τους εκείνη την εποχή αλλά και σήμερα; Η ανάλυση του λόγου πρόκειται να βασιστεί στο μοντέλο του Norman Fairclough, ενώ ως μεθοδολογικό εργαλείο θα αξιοποιηθεί η Λειτουργική Γραμματική του MAK Halliday. Στην εργασία μετά την παρουσίαση κεντρικών όρων, θα ακολουθήσει ανάλυση αντιπροσωπευτικών χωρίων από κάθε έργο με στόχο την εμβάθυνση στα ερευνητικά ερωτήματα. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί πως η συγκεκριμένη ανάλυση είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς οι παραδοχές για το έργο του Καραγάτση, το οποίο απασχολεί έως και σήμερα, προσεγγίζονται μέσα από μια διαφορετική οπτική εστιασμένη στις γλωσσικές στρατηγικές που αποδίδει στους χαρακτήρες του. Ταυτόχρονα, τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν από εκπαιδευτικούς οι οποίοι διδάσκουν τα συγκεκριμένα έργα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο πλαίσιο του κριτικού γραμματισμού και των πολυγραμματισμών.