Research indexThesis
Η χρήση των πολυγραμματισμών στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας
Χαρέλα
28 Feb 2026Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/74505AD6DOI10.26215/heal.uoa.11372
Η χρήση των πολυγραμματισμών στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας
Χαρέλα · 2026
NobleIDark:/48914/w1/20261105/74505AD6DOI10.26215/heal.uoa.11372
Abstract
Οι πολυγραμματισμοί και οι νέοι γραμματισμοί αποτελούν κεντρικό άξονα του σύγχρονου παιδαγωγικού και διδακτικού προβληματισμού, σε έναν κόσμο παγκοσμιοποιημένο και διαρκώς μεταβαλλόμενο και στηρίζουν τη σύγχρονη γλωσσική διδασκαλία σε πολυπολιτισμικά και πολυγλωσσικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, προάγοντας την ενδυνάμωση των ταυτοτήτων των μαθητών και ενισχύοντας συνολικά το γραμματισμό τους. Η εκπαίδευση βρίσκεται μπροστά στο ζήτημα της διαχείρισης των νέων δεδομένων. Στόχος της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση των ζητημάτων διαχείρισης της πολύγλωσσης τάξης από τους εκπαιδευτικούς, σε ένα δημόσιο δημοτικό σχολείο με αυξημένη παρουσία δίγλωσσων μαθητών Ρομά. Ειδικότερα, εξετάζονται οι απόψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με τον ρόλο της διγλωσσίας στη μάθηση και οι πρακτικές που εφαρμόζονται για την κατάκτηση της ελληνικής γλώσσας από τα δίγλωσσα παιδιά. Διερευνάται κατά πόσο η αξιοποίηση των πολυγραμματισμών και των νέων γραμματισμών στη διδασκαλία υποστηρίζει πρακτικές συμπερίληψης και ισότιμης συμμετοχής. Τέλος, εξετάζεται η επίδρασή των πολυγραμματισμών στην ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων και στην ενίσχυση του γραμματισμού των μαθητών. Όσον αφορά τη μεθοδολογία, ακολουθείται η ποιοτική έρευνα και πιο συγκεκριμένα η μελέτη περίπτωσης και εξετάζεται η εφαρμογή τους σε τμήμα Ζ.Ε.Π. Δημοτικού Σχολείου, όπου φοιτούν μαθητές με πολυγλωσσικό και πολυπολιτισμικό υπόβαθρο και συγκεκριμένα μαθητές που ανήκουν σε κοινότητες Ρομά. Για τη συλλογή δεδομένων αξιοποιήθηκαν τρεις συμπληρωματικές μέθοδοι, η συμμετοχική παρατήρηση εντός και εκτός σχολικής τάξης, οι ημι-δομημένες συνεντεύξεις με τέσσερις εκπαιδευτικούς και η συλλογή πολυτροπικών τεχνουργημάτων που παρήγαγαν οι μαθητές. Ο συνδυασμός των μεθόδων αυτών επέτρεψε τη διασταύρωση τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των στάσεων των εκπαιδευτικών και των πρακτικών που εφαρμόζουν στην τάξη. Από την ανάλυση των συνεντεύξεων προέκυψε ότι οι εκπαιδευτικοί αγνοούν τα οφέλη της διγλωσσίας στη μάθηση και αντιμετωπίζουν τη μητρική γλώσσα των μαθητών ως εμπόδιο στην κατάκτηση της ελληνικής, ενώ παράλληλα αναγνωρίζουν την αξία της διατήρησής της ως οικογενειακό και όχι σχολικό ζήτημα. Στις διδακτικές πρακτικές δεν αξιοποιείται το πολιτισμικό και γλωσσικό υπόβαθρο των δίγλωσσων παιδιών και δεν εφαρμόζονται μέθοδοι διδασκαλίας της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας. Ακολουθείται μονογλωσσική και μονοπολιτισμική εκπαιδευτική πολιτική, που συντηρεί τη γλωσσική και πολιτισμική ανισότητα. Διαπιστώνεται, μέσα από την ερευνητική εφαρμογή των νέων μεθόδων, ότι αυτές συμβάλλουν στην ενδυνάμωση των ταυτοτήτων των παιδιών Ρομά, όσο και την ενίσχυση του γλωσσικού τους γραμματισμού. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναμένεται να προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα για τη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών στη γλωσσική διδασκαλία.