Research indexJournal article
اولویتبندی چالشها و راهکارهای ارتقای نظام سلامت ایران با استفاده از روشهای تصمیمگیری چندمعیاره
Fard, karimi
مدیریت بهداشت و درمان31 Jul 2025Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/B4A8D0B2DOI10.82411/jhm.2026.1213679
اولویتبندی چالشها و راهکارهای ارتقای نظام سلامت ایران با استفاده از روشهای تصمیمگیری چندمعیاره
Fard, karimi · مدیریت بهداشت و درمان · 2025
NobleIDark:/48914/w1/20261105/B4A8D0B2DOI10.82411/jhm.2026.1213679
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
مقدمه: حوزه سلامت بهعنوان یکی از مهمترین بخشهای هر جامعه، نقشی اساسی در حفظ و بهبود سلامت جسمی، روانی و اجتماعی افراد دارد و با فعالیتهایی از پیشگیری و درمان بیماریها تا ارتقای کیفیت زندگی در ارتباط است. نظام سلامت، بهویژه در کشورهای درحالتوسعه مانند ایران، با چالشهای ساختاری همچون توزیع ناعادلانه خدمات، کمبود نیروی متخصص در مناطق محروم و محدودیت منابع مواجه است این در حالی است که اغلب مطالعات فاقد اولویتبندی نظاممند و پیوند منسجم با اهداف سند تحول دولت مردمی هستند لذا، ضرورت دارد با اتکا بر روشهای تصمیمگیری چندمعیاره و دیدگاه خبرگان، چالشهای اصلی نظام سلامت در چارچوب سند تحول، بهمنظور ارتقای کارآمدی سیاستگذاری و تخصیص بهینه منابع، بهصورت علمی اولویتبندی شوند. سند تحول دولت مردمی یک سند استراتژیک بالادستی است که با ارائه راهکارهای عملی برای هوشمندسازی و شفافیت، به دنبال تحول در دولت و ارتقای کارآمدی نهادی است. روش تحقیق : این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر موضوع، توصیفی و تحلیلی بهصورت میدانی از نوع پرسشنامهای انجام شده است. در آن چالشهای ارتقای حوزه سلامت شامل ۴ شاخص اصلی و ۱۱ عامل فرعی از سند تحول دولت مردمی شناسایی و در قالب پرسشنامه زوجی سلسلهمراتبی (AHP) میان ۱۲ نفر از خبرگان و کارشناسان حوزه سلامت با تحصیلات دکترا و کارشناسیارشد توزیع گردیده است. پس از جمعآوری دادهها، دیدگاههای آنان با استفاده از نرمافزار اکسپرت چویس تجزیه، تحلیل و رتبهبندی شدهاند یافتهها: نتایج تحقیق انجام شده نشان میدهد که چالش بهرهمندی ناکافی و دسترسی غیرعادلانه به خدمات پزشکی بهویژه در مناطق محروم با بیشترین ضریب (0.358) در رتبه اول و رقابت ناسالم و بهرهمندی ناکافی از ظرفیت صنایع دارویی و کالاهای سلامتمحور با کمترین ضریب (0.185) در رتبه آخر قرار گرفته است. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان میدهد نابرابری در دسترسی و بهرهمندی از خدمات سلامت، بهویژه در مناطق محروم، مهمترین چالش نظام سلامت ایران است و سایر چالشها نیز به طور مستقیم یا غیرمستقیم به این مسئله بنیادین بازمیگردند. این یافتهها میتواند مبنایی کاربردی برای بهبود حکمرانی سلامت، تخصیص بهینه منابع و تحقق عدالت در نظام سلامت کشور باشد.