Research indexLiterature review
Η αξιοποίηση των ψηφιακών παιχνιδιών στην παρέμβαση παιδιών με δυσλεξία: μια συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση
Ρίζου
1 Feb 2025Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/29B54920DOI10.26215/heal.uoa.11994
Η αξιοποίηση των ψηφιακών παιχνιδιών στην παρέμβαση παιδιών με δυσλεξία: μια συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση
Ρίζου · 2025
NobleIDark:/48914/w1/20261105/29B54920DOI10.26215/heal.uoa.11994
Abstract
Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο: «Η αξιοποίηση των ψηφιακών παιχνιδιών στην παρέμβαση παιδιών με δυσλεξία: Μια συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση» αποσκοπεί στην χαρτογράφηση του υπάρχοντος ερευνητικού πεδίου αναφορικά με την αξιοποίηση των ψηφιακών παιχνιδιών στην παρέμβαση παιδιών με δυσλεξία. Αποτελεί ένα ζωτικής σημασίας πεδίο έρευνας σε παγκόσμιο επίπεδο, όπου η γνώση γύρω από το εν λόγω ερευνητικό ζήτημα εντοπίζεται κατακερματισμένη και στερείται συνοχής, αλλά κυρίως σε εθνικό επίπεδο, με τις ερευνητικές προσπάθειες που εντοπίζονται στον ελλαδικό χώρο να είναι σχεδόν μηδενικές. Για τη συλλογή των ερευνητικών δεδομένων ακολουθείται η συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση, ενώ για την ανάλυσή τους ακολουθείται η μεθοδολογία της ποιοτικής έρευνας η οποία βασίζεται στη θεματική ανάλυση. Πραγματοποιήθηκε μια εκτενής αναζήτηση στη βάση δεδομένων Google Scholar και προέκυψαν είκοσι πέντε (25) επιστημονικές μελέτες οι οποίες εντάχθηκαν στο δείγμα της παρούσας εργασίας βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων επιλεξιμότητας. Τέθηκαν συνολικά έξι ερευνητικά ερωτήματα τα οποία εξέτασαν α) τα ψηφιακά παιχνίδια που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά σε παρεμβάσεις για την εκπαίδευση ή/και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών με δυσλεξία, β) τα είδη ψηφιακών παιχνιδιών που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά σε παρεμβάσεις για την εκπαίδευση ή/και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών με δυσλεξία, γ) τις γλωσσικές δεξιότητες των παιδιών με δυσλεξία που ενισχύονται αποτελεσματικά μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών παιχνιδιών σε παρεμβάσεις για παιδιά με δυσλεξία, δ) τις γλώσσες αξιοποίησης ψηφιακών παιχνιδιών σε παρεμβάσεις για παιδιά με δυσλεξία, στις οποίες τα ψηφιακά παιχνίδια έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στην ενίσχυση μίας ή και περισσότερων γλωσσικών δεξιοτήτων (ανάγνωση, γραφή, ορθογραφία) της ομάδας στόχου της παρέμβασης, ε) τα γνωστικά ελλείμματα των παιδιών με δυσλεξία τα οποία αντισταθμίζονται αποτελεσματικά μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών παιχνιδιών σε παρεμβάσεις για παιδιά με δυσλεξία και στ) τις θετικές επιδράσεις της αξιοποίησης ψηφιακών παιχνιδιών σε παρεμβάσεις για παιδιά με δυσλεξία όσον αφορά τον ψυχοκοινωνικό τομέα. Η ανάλυση των δεδομένων που προέκυψαν από τη μελέτη των είκοσι πέντε (25) επιστημονικών μελετών ανέδειξε τα ψηφιακά παιχνίδια ως αποτελεσματικά εργαλεία παρέμβασης, τα οποία προσφέρουν μια ολιστική προσέγγιση για την εκπαίδευση και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών με δυσλεξία. Τα ευρήματα κατέδειξαν σαφή θετική επίδραση των ψηφιακών παιχνιδιών και στους τρεις βασικούς τομείς ανάπτυξης (μαθησιακό, γνωστικό και ψυχοκοινωνικό) των παιδιών με δυσλεξία, στους οποίους τα τελευταία παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες. Συγκεκριμένα, αναδείχθηκε η αποτελεσματικότητα των ψηφιακών παιχνιδιών στη βελτίωση των γλωσσικών δεξιοτήτων της ανάγνωσης, της γραφής και της ορθογραφίας των παιδιών με δυσλεξία (μαθησιακός τομέας), καθώς επίσης και στην αντιστάθμιση γνωστικών ελλειμμάτων της ομάδας-στόχου και συγκεκριμένα των ελλειμμάτων στην φωνολογική ενημερότητα, την ταχεία αυτοματοποιημένη ονομασία, την ταχύτητα επεξεργασίας, την προσοχή, τη μνήμη και την αντίληψη (γνωστικός τομέας). Ταυτόχρονα, διαπιστώθηκαν συναισθηματικά και κοινωνικά οφέλη των ψηφιακών παιχνιδιών για την ομάδα-στόχο (ψυχοκοινωνικός τομέας). Επιπλέον, η παρούσα έρευνα ανέδειξε μια ευρεία γκάμα ψηφιακών παιχνιδιών που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά σε παρεμβάσεις για την εκπαίδευση ή/και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών με δυσλεξία, τα οποία ανήκουν σε δύο διακριτά και ευρύτερα είδη ψηφιακών παιχνιδιών, τα σοβαρά-εκπαιδευτικά και τα βιντεοπαιχνίδια δράσης, τα οποία με τη σειρά τους αναδείχθηκαν ως αποτελεσματικά είδη για την εκπαίδευση και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών με δυσλεξία. Τα δύο είδη αναδείχθηκαν αποτελεσματικά και στους τρεις τομείς ανάπτυξης της ομάδας-στόχου. Αναδείχθηκε επίσης η αποτελεσματικότητα των ψηφιακών παιχνιδιών στη βελτίωση γλωσσικών δεξιοτήτων των παιδιών με δυσλεξία σε διαφορετικά γλωσσικά περιβάλλοντα και επίπεδα ορθογραφικού βάθους, με την αποτελεσματικότητα αυτή να εντοπίζεται σε παρεμβάσεις που αξιοποιούν τόσο σοβαρά-εκπαιδευτικά παιχνίδια όσο και βιντεοπαιχνίδια δράσης. Μέσα από την ανάδειξη όλων των παραπάνω ερευνητικών δεδομένων, η παρούσα διπλωματική εργασία συμβάλλει στο υπάρχον ερευνητικό πεδίο σχετικά με την αξιοποίηση των ψηφιακών παιχνιδιών στην παρέμβαση παιδιών με δυσλεξία, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στη βιβλιογραφία και παρέχοντας κατευθυντήριες γραμμές σε εκπαιδευτικούς, θεραπευτές, γονείς αλλά και σχεδιαστές παιχνιδιών, με σκοπό την ανάπτυξη και εφαρμογή αποτελεσματικών ολιστικών παρεμβάσεων για την εκπαίδευση και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών με δυσλεξία. Παράλληλα, η παρούσα έρευνα ανοίγει νέους δρόμους για περαιτέρω ερευνητικές προσπάθειες, σε διεθνές και κυρίως σε εθνικό επίπεδο, επισημαίνοντας τις δυνατότητες αλλά και τις ελλείψεις σε αυτόν τον τομέα.