NobleBlocks

Research indexJournal article

Βιωματικές ποιότητες του κτισμένου τοπίου. Η περίπτωση της Σαντορίνης

Πεδιωτάκη

Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2026Open access

NobleIDark:/48914/w1/20261105/E4EED633DOI10.26262/heal.auth.ir.374326

Free to read at the publisher

You can read the abstract here, or the full text at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

Υπάρχουν κάποιοι τόποι, οι οποίοι διαθέτουν μια μοναδική αύρα, που μαγνητίζει τον επισκέπτη, η οποία δημιουργείται τόσο μέσα από χειροπιαστά στοιχεία, φυσικά ή ανθρωπογενή, όσο και από τα άυλα, δηλαδή την ατμόσφαιρα, τον χαρακτήρα, την ιστορία τους. Οι τόποι αυτοί, μας καλούν να τους αντιληφθούμε με αισθήσεις πέρα από την οπτική, και έτσι, επιστρατεύοντας και τις υπόλοιπες αισθήσεις μας, το σώμα μας αποκτά σημαντικό ρόλο ως το μέσο με το οποίο πραγματικά βιώνουμε τον χώρο και την αρχιτεκτονική του. Οι αρχιτεκτονικές θεωρίες, ιδίως αυτές που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της φαινομενολογίας, μας παρέχουν τα απαραίτητα εργαλεία ώστε να αναγνώσουμε τους τόπους αυτούς μέσα στο κατάλληλο πλαίσιο, να τους ερμηνεύσουμε και να τους προσεγγίσουμε όσο γίνεται στην ολότητα τους. Έτσι, η αρχιτεκτονική εμπειρία μετατρέπεται σε ένα διανοητικό και συνάμα σωματικό βίωμα, ξεφεύγοντας από την αυστηρά λειτουργική αντίληψη του χώρου, σε μια πιο βιωματική και πολυαισθητηριακή. Ένας τέτοιος τόπος, έντονα βιωμένος, υπήρξε για μένα η Σαντορίνη. Στην παρούσα εργασία θα επιχειρήσω να περιγράψω τι είναι αυτό που κάνει το βίωμα εκεί μοναδικό. Σε αυτή την εργασία, γίνεται μια προσπάθεια περιγραφής, ανάγνωσης και ανάλυσης του τοπίου της Σαντορίνης, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις βιωματικές ποιότητες του κτισμένου τοπίου της, που το καθιστούν για τον επισκέπτη μια μοναδική αρχιτεκτονική εμπειρία. Αφήνοντας για λίγο στην άκρη την ταυτότητα της ως “θέαμα”, και εστιάζοντας κυρίως στην ταυτότητα της ως “κατοικημένος” τόπος, ως “κατοικείν” σύμφωνα με την έννοια του Heidegger. Επιχειρείται να προσδιοριστούν ποιες είναι οι ποιότητες του τοπίου της Σαντορίνης που το κάνουν τόσο μοναδικό και που συγκινούν τον επισκέπτη. Στο πρώτο και θεωρητικό μέρος, ο αναγνώστης εισάγεται, μέσω της φαινομενολογικής θεωρίας, στην έννοια του υπαρξιακού χώρου σύμφωνα με τη θεωρία του Heidegger. Στο επόμενο κεφάλαιο, γίνεται παρουσίαση των εννοιών του χώρου, του τόπου, της ατμόσφαιρας, του χαρακτήρα και του Genius Loci, με βάση τη θεωρία του Norberg-Schulz. Τέλος, γίνεται αναφορά και εστίαση στις ανθρώπινες αισθήσεις και στη σημασία τους για την αρχιτεκτονική και την πολυαισθητηριακή εμπειρία του χώρου, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του Pallasmaa. Στη συνέχεια, βάσει των παραπάνω, εξετάζεται το ζήτημα της ανώνυμης αρχιτεκτονικής. Υπό το πρίσμα των προηγούμενων θεωρητικών προσεγγίσεων, τα κτίσματα της ανώνυμη αρχιτεκτονικής πλέον γίνονται αντιληπτά όχι ως απλά αντικείμενα, αλλά ως τόποι σχέσης μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος. Στο δεύτερο μέρος, παρουσιάζεται στον αναγνώστη ο συγκεκριμένος τόπος μελέτης της εργασίας, η Σαντορίνη, μέσω ιστορικών, πολιτισμικών και κοινωνικών αναφορών, όπως επίσης και μέσω αρχειακού υλικού, φωτογραφιών και άλλων πληροφοριών. Επιχειρείται ο εντοπισμός και η ανάλυση των ποιοτήτων του φυσικού και του κτισμένου τοπίου της Σαντορίνης, μέσα από φωτογράφιση, παρατήρηση και καταγραφή στο πεδίο, βιβλιογραφικές αναφορές και προφορικές, ανέκδοτες μαρτυρίες από ανθρώπους που σχετίζονται με την Σαντορίνη. Περιγράφεται η επίσκεψη στη Σαντορίνη και η παραμονή σε αυτήν, ως ένα πολυαισθητηριακό βίωμα. Το υλικό αυτό αναλύεται με βάση τις θεωρίες - εργαλεία από το πρώτο μέρος. Πραγματοποιείται δηλαδή μια εις βάθος ανάγνωση του τοπίου της Σαντορίνης, με σκοπό να διαπιστωθεί με ποιον τρόπο εκφράζονται και εκπληρώνονται οι προηγούμενες θεωρίες, στο κτισμένο τοπίο της Σαντορίνης.

Discussion

More

Suggest a correction or report