Research indexJournal article
Προσδιορισμός ντοπαμίνης σε δείγματα ούρων με χρωματογραφία υγρού και φθορισμομετρική ανίχνευση
Ιασωνίδου
Aristotle University of Thessaloniki1 Jan 2026Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/F9E4AF1BDOI10.26262/heal.auth.ir.374758
Προσδιορισμός ντοπαμίνης σε δείγματα ούρων με χρωματογραφία υγρού και φθορισμομετρική ανίχνευση
Ιασωνίδου · Aristotle University of Thessaloniki · 2026
NobleIDark:/48914/w1/20261105/F9E4AF1BDOI10.26262/heal.auth.ir.374758
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε μία ευαίσθητη και εκλεκτική αναλυτική μέθοδος υγρής χρωματογραφίας υψηλής απόδοσης (HPLC) με φθορισμομετρική ανίχνευση για τον ποσοτικό προσδιορισμό της ενδογενούς ντοπαμίνης σε δείγματα ανθρώπινων ούρων. Η μέθοδος βασίζεται σε παραγωγοποίηση, πριν τη στήλη, της ντοπαμίνης με ρεσορκινόλη, η οποία οδηγεί στον σχηματισμό ενός σταθερού φθορίζοντος παραγώγου τύπου azamonardine υπό ήπιες αλκαλικές συνθήκες. Στο θεωρητικό μέρος της εργασίας παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της υγρής χρωματογραφίας, οι μηχανισμοί διαχωρισμού και οι παράμετροι αξιολόγησης αναλυτικών μεθόδων, καθώς και η χημική δομή, ο νευροβιολογικός ρόλος και το αναλυτικό ενδιαφέρον της ντοπαμίνης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θεωρία του φθορισμού και στη σημασία της χημικής παραγωγοποίησης για τη βελτίωση της ευαισθησίας και της εκλεκτικότητας κατά τον προσδιορισμό κατεχολαμινών σε πολύπλοκα βιολογικά υποστρώματα. Στο πειραματικό μέρος, η αντίδραση παραγωγοποίησης μελετήθηκε εκτενώς και βελτιστοποιήθηκε με τη χρήση πειραματικού σχεδιασμού Design of Experiments (DoE), εφαρμόζοντας face-centered central composite design (FC-CCD). Ως κρίσιμοι παράγοντες μελετήθηκαν το pH του αλκαλικού ρυθμιστικού διαλύματος, ο χρόνος αντίδρασης, η συγκέντρωση της ρεσορκινόλης και το είδος του ρυθμιστικού συστήματος, με το ανθρακικό ρυθμιστικό διάλυμα να παρουσιάζει τη βέλτιστη και πιο αναπαραγώγιμη φθορισμομετρική απόκριση. Η ταχεία εξέλιξη της αντίδρασης και η σταθερότητα του παραγώγου για χρονικό διάστημα έως 6 ώρες εξασφαλίζουν αξιόπιστη ποσοτικοποίηση και καλή αναπαραγωγιμότητα των αποτελεσμάτων. Η αναπτυγμένη μέθοδος επικυρώθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του FDA για βιοαναλυτικές μεθόδους, παρουσιάζοντας υψηλή γραμμικότητα, ικανοποιητική ακρίβεια και πιστότητα, καθώς και εξαιρετικά χαμηλά όρια ανίχνευσης και ποσοτικοποίησης (LOD 2 nM, LOQ 33 nM). Η εφαρμογή της σε πραγματικά δείγματα ανθρώπινων ούρων κατέδειξε την υψηλή εκλεκτικότητα της μεθόδου, με ελάχιστες παρεμβολές από δομικά συγγενείς μεταβολίτες, όπως το ομοβανιλλικό οξύ. Τέλος, η μέθοδος αξιολογήθηκε ως προς την πρακτικότητα, την αναλυτική της απόδοση, την καινοτομία και τη συνολική βιωσιμότητά της μέσω του εργαλείου MA tool, παρουσιάζοντας ευνοϊκό συνολικό δείκτη. Συνολικά, τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας καταδεικνύουν ότι η προτεινόμενη HPLC–φθορισμομετρική μέθοδος αποτελεί ένα αξιόπιστο, ευαίσθητο και πρακτικά εφαρμόσιμο εργαλείο για τον προσδιορισμό της ντοπαμίνης σε βιολογικά δείγματα, με δυνητικές εφαρμογές σε κλινικές, φαρμακολογικές και βιοχημικές μελέτες.