Research indexJournal article
تغییر پارادایم از همساننگری به بازاریابی فراگیر: مفهومپردازی نوین طراحی بستهبندی مواد غذایی در پرتو عدالت ادراک شده بازار
مصلحی, dalvi
New Knowledge in Marketing Management --- دانش نو در مدیریت بازاریابی11 May 2026Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/19C9AD81DOI10.82939/jnkmm.2025.1239326
تغییر پارادایم از همساننگری به بازاریابی فراگیر: مفهومپردازی نوین طراحی بستهبندی مواد غذایی در پرتو عدالت ادراک شده بازار
مصلحی, dalvi · New Knowledge in Marketing Management --- دانش نو در مدیریت بازاریابی · 2026
NobleIDark:/48914/w1/20261105/19C9AD81DOI10.82939/jnkmm.2025.1239326
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
هدف: با ناکارآمدی پارادایمهای سنتی، رویکردهای انسانمحور در بازاریابی اهمیت یافتهاند. در صنعت غذا، بستهبندی نقشی استراتژیک در انتقال ارزشها دارد. با این وجود، شکاف میان طراحیهای فعلی و الزامات شمولگرایی در تهران، منجر به طرد بازاری و نادیده گرفتن اقشار آسیبپذیر (نظیر سالمندان بالای ۶۵ سال، اقلیتها و افراد دارای محدودیت جسمی) شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی جامع برای بازاریابی فراگیر در بستهبندی مواد غذایی، با تأکید بر نقش میانجی عدالت ادراکشده انجام شد. روششناسی: این مطالعه کاربردی و آمیخته (کیفی-کمی) است. در فاز کیفی، مؤلفههای بازاریابی فراگیر از طریق مصاحبه با خبرگان شناسایی شد. در فاز کمی، ۴۶۰ مصرفکننده تهرانی با نمونهگیری خوشهای انتخاب شدند. به منظور رفع سوگیری و جلوگیری از کمنمایی گروههای آسیبپذیر، در مراحلِ نهاییِ نمونهگیری، انتخاب پاسخدهندگان صرفاً محدود به هایپرمارکتها نبود، بلکه با اعمال کنترل تصادفیِ واقعی و مراجعات میدانیِ سیستماتیک به مراکز توانبخشی، سراهای محله سالمندان و انجمنهای حمایتی، از حضور واقعی افراد کمتحرک، دارای محدودیت جسمی و سالمندان (بالای ۶۵ سال) در نمونه اطمینان حاصل شد. همچنین سازهی انتزاعی «عدالت ادراکشده» با استفاده از مقیاسها و گویههای استاندارد و معتبرِ بینالمللی با روایی تاییدشده سنجیده شد. تحلیل دادهها با هوش محاسباتی ترکیبی شامل دیمتل فازی برای بررسی روابط علی مؤلفهها و سیستم ANFIS برای پیشبینی موفقیت اقدامات انجام شد. برای آزمون فرضیات و همچنین انجام تحلیل چندگروهی (MGA) به منظور بررسی تفاوت رفتار گروههای سنی (جوانان، میانسالان و سالمندان) رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) بهکار رفت. یافتهها: نتایج دیمتل فازی نشان داد طراحی عملکردی و اطلاعاتی بیشترین تأثیر را بر ادراک شمولگرایی دارند. مدلسازی ساختاری، نقش میانجیگر کامل عدالت ادراکشده را در رابطه میان بستهبندی فراگیر و پیامدهای رفتاری تأیید کرد. علاوه بر این، یافتههای حاصل از تحلیل چندگروهی (MGA) در PLS-SEM نشان داد که تفاوت معناداری در رفتار گروههای سنی وجود دارد؛ به گونهای که گروه سالمندان (بالای ۶۵ سال) حساسیت و واکنش رفتاری بسیار قویتری نسبت به عادلانهبودنِ طراحی بستهبندی در مقایسه با جوانان و میانسالان نشان دادند که این امر غنای مدل را تأیید میکند. سیستم ANFIS نیز با دقت بالایی الگوهای رفتار مصرفکننده را پیشبینی نمود. نتیجه گیری: این پژوهش با بومیسازی مفهوم طرد بازاری در ایران، نشان میدهد گذار به طراحیهای فراگیر فراتر از یک مسئولیت اجتماعی، یک استراتژی هوشمندانه و الزام اخلاقی است که با ایجاد حس عدالت، مزیت رقابتی پایداری برای صنایع غذایی به ارمغان میآورد.