Research indexThesis
Γραμματισμοί των μαθηματικών μέσω διερευνητικής μάθησης : έρευνα δράσης στη ΣΤ' τάξη δημοτικού σχολείου της Κύπρου
Σοφοκλέους
Gnosis1 May 2020Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/285ABD05DOI10.82357/gnosis/100
Γραμματισμοί των μαθηματικών μέσω διερευνητικής μάθησης : έρευνα δράσης στη ΣΤ' τάξη δημοτικού σχολείου της Κύπρου
Σοφοκλέους · Gnosis · 2020
NobleIDark:/48914/w1/20261105/285ABD05DOI10.82357/gnosis/100
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
Η παρούσα διατριβή, με τίτλο «Γραμματισμοί των Μαθηματικών μέσω Διερευνητικής Μάθησης: Έρευνα Δράσης στη Στ′ Τάξη Δημοτικού Σχολείου της Κύπρου», σκοπεύει στη διερεύνηση και την ανάδειξη γραμματισμών στο γνωστικό αντικείμενο των Μαθηματικών. Μέσω έρευνας δράσης και διερευνητικής μάθησης, αναπτύσσει διδακτικές εφαρμογές σε μαθηματικές διδασκαλίες σε τρία τμήματα Στ′ τάξης δημοτικού σχολείου της κυπριακής εκπαίδευσης και εξετάζει ερευνητικά ερωτήματα σχετικά με την πραγμάτωση πρακτικών γραμματισμού, τους Λόγους που αναδύονται και τις ταυτότητες εκπαιδευτικών που ενεργοποιούνται. Η διατριβή αντλεί θεωρητικά στοιχεία από τις Νέες Σπουδές Γραμματισμού και, γενικότερα, τοποθετείται σε μία κοινωνικοπολιτισμική προοπτική στην έρευνα στον γραμματισμό. Σημαντικές για την έρευνα είναι έννοιες όπως οι πρακτικές γραμματισμού, ο Λόγος και η ταυτότητα, και ο τρόπος με τον οποίο αυτές ενσωματώνονται σε συγκεκριμένες προσεγγίσεις στον Γραμματισμό των Γνωστικών Αντικειμένων και, ειδικότερα στον Γραμματισμό των Μαθηματικών. Προσεγγίσεις όπως η γνωστική, η γλωσσική, η κοινωνικοπολιτισμική, η επιστημολογική και η κριτική, ταξινομούνται και αξιοποιούνται τόσο στον παιδαγωγικό όσο και τον ερευνητικό σχεδιασμό της έρευνας. Μεθοδολογικά, η διατριβή στηρίζεται σε έρευνα δράσης με τρεις εκπαιδευτικούς Στ′ τάξης, οι οποίες, μέσα από συνεχείς διαδικασίες αναστοχασμού και συνεργασίας με τον ερευνητή, σχεδίασαν και εκπόνησαν κύκλους διερευνητικής μάθησης, με στόχο την ενσωμάτωση γραμματισμών των Μαθηματικών. Η συλλογή δεδομένων περιλάμβανε εθνογραφικές παρατηρήσεις, συνεντεύξεις και άτυπες συζητήσεις με τις εκπαιδευτικούς, και ομαδικές συνεντεύξεις με μαθητές/μαθήτριες, ενώ επιπλέον πηγές δεδομένων αποτέλεσαν τεκμήρια από τις διδασκαλίες. Για τη συλλογή και την ανάλυση δεδομένων, αναπτύχθηκε θεωρητικό-αναλυτικό μοντέλο, το οποίο συνδυάζει στοιχεία από μοντέλα μελέτης πρακτικών γραμματισμού και ανάλυσης σχολικού λόγου. Το προτεινόμενο μοντέλο συνεισέφερε στη διασύνδεση της ανάλυσης πρακτικών γραμματισμού στις μαθηματικές διδασκαλίες με το θεωρητικό υπόβαθρο της διατριβής. Τα αποτελέσματα της έρευνας οργανώνονται στους δύο διερευνητικούς κύκλους στους οποίους αναπτύχθηκε η έρευνα δράσης, ενώ προηγουμένως περιγράφεται, συνοπτικά, πώς πραγματώνονταν οι μαθηματικές διδασκαλίες, πριν την διδακτική παρέμβαση που εφαρμόστηκε ως μέρος της ερευνητικής διαδικασίας. Ακολούθως, παρουσιάζονται, ως διδακτικά κειμενικά είδη, οι πρακτικές γραμματισμού των διερευνητικών σταδίων (καθορισμός προβληματισμού, εντοπισμός και ανάλυση πηγών/κειμένων, δημιουργική σύνθεση επιχειρημάτων και αποδείξεων, κριτική αξιολόγηση και αναθεώρηση, κοινοποίηση, δημοσιοποίηση και δράση) των δύο διδακτικών μακροκειμένων-διερευνητικών κύκλων. Η έρευνα καταλήγει σε συμπεράσματα, που αφορούν στα κείμενα/την κειμενικότητα, τις πρακτικές γραμματισμού, τους Λόγους και τις ταυτότητες εκπαιδευτικών και μαθητών/μαθητριών. Ειδικότερα, φαίνεται ότι εκπαιδευτικοί και μαθητές/μαθήτριες διεύρυναν την εννοιολόγησή τους για τα κείμενα και την κειμενικότητα, μετατοπιζόμενοι/ες προς την πλαισιωμένη αξιοποίηση ποικιλίας τύπων και ειδών κειμένων του κοινωνικού χώρου. Επίσης, διαπιστώνεται πολυπλοκότητα στην πραγμάτωση συμβάντων και πρακτικών γραμματισμού, αναδεικνύοντας μείξη συναφών προσεγγίσεων των γραμματισμών των γνωστικών αντικειμένων. Η έρευνα ανιχνεύει ακόμη μετατοπίσεις και αναπλαισιώσεις στους Λόγους για τα Μαθηματικά και τη διδασκαλία, παρά τη μερική αναπαραγωγή ισχυόντων Λόγων. Τέλος, ενεργοποιούνται ταυτοτικές πραγματώσεις προοδευτικού τύπου, με τις εκπαιδευτικούς να δρουν περισσότερο ως διευκολύντριες παρά ρυθμίστριες της παιδαγωγικής διαδικασίας και τους/τις μαθητές/μαθήτριες να αποκτούν αυξημένη μαθησιακή πρωτοβουλία. Ως εκ τούτου, η παρούσα διατριβή συμβάλλει στην έρευνα στον γραμματισμό και συνεισφέρει σημαντικά στην ανάπτυξη κατάλληλων παιδαγωγικών εφαρμογών για την προώθηση των γραμματισμών των γνωστικών αντικειμένων, ιδιαίτερα των Μαθηματικών, στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, την επαγγελματική μάθηση εκπαιδευτικών μέσω έρευνας δράσης και την εις βάθος διερεύνηση της διδακτικής πράξης.