Research indexThesis
Παιδαγωγική συν-δημιουργίας και συν-διακυβέρνησης στην Αρχιτεκτονική: καλλιεργώντας την αίσθηση του «ανήκειν» στην πόλη
Παναγή
Gnosis21 Dec 2023Open access
NobleIDark:/48914/w1/20261105/71C00200DOI10.82357/gnosis/716
Παιδαγωγική συν-δημιουργίας και συν-διακυβέρνησης στην Αρχιτεκτονική: καλλιεργώντας την αίσθηση του «ανήκειν» στην πόλη
Παναγή · Gnosis · 2023
NobleIDark:/48914/w1/20261105/71C00200DOI10.82357/gnosis/716
Free to read at the publisher
You can read the abstract here, or the full text at the publisher.
Abstract
H παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως στόχο τη συμβολή στην αρχιτεκτονική παιδαγωγική, διερευνώντας δια μέσω του στούντιο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, μεθόδους και διαδικασίες συν-δημιουργίας και συν-διακυβέρνησης με σκοπό την παραγωγή βιώσιμων και ανθεκτικών πόλεων, μέσω της ενδυνάμωσης της αίσθησης του «ανήκειν». Ποια τα οφέλη, οι περιορισμοί και οι ευκαιρίες μιας παιδαγωγικής προσέγγισης που βασίζεται στην κοινοτική εμπλοκή και στη διεπιστημονικότητα μέσω της συν-δημιουργίας και στη μάθηση σε αυθεντικά και πραγματικά πλαίσια μέσω της κατασκευής, στο κυπριακό κτιστό περιβάλλον; Πώς δομείται το στούντιο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού ώστε ο μελλοντικός αρχιτέκτονας να σκέφτεται και να σχεδιάζει σ’ ένα συμμετοχικό πλαίσιο; Πώς το στούντιο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού μπορεί μέσω συμμετοχικής έρευνας δράσης και κοινοτικής εμπλοκής να γίνει σημείο συνάντησης της αρχιτεκτονικής έρευνας και παιδαγωγικής και της κοινωνίας, οδηγώντας στη συνεχή συμπαραγωγή νέας γνώσης και μακροπρόθεσμα σε σχεδιασμό βάση τεκμηρίωσης; Η διερεύνηση των πιο πάνω ερευνητικών ερωτημάτων, γίνεται μέσα από μια κυκλική επαναλαμβανόμενη διαδικασία συνεχούς σχεδιασμού, εφαρμογής και συν-αξιολόγησης του προτεινόμενου θεωρητικού πλαισίου και μεθοδολογίας στο στούντιο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού δευτέρου έτους του Τμήματος Αρχιτεκτονικής Πανεπιστημίου Κύπρου (co-creation studio). Η υλοποίηση της έρευνας γίνεται σε τρεις διαδοχικές φάσεις - κύκλους διερεύνησης με στόχο τη σταδιακή αλλαγή και βελτίωση ανά κύκλο: την πιλοτική έρευνα (2021), την Α και Β φάση κυρίως έρευνας (2022 και 2023 αντίστοιχα). Η συν-αξιολόγηση πραγματοποιείται ταυτόχρονα με την εφαρμογή, εμπλέκει όλους τους συμμετέχοντες (διδάσκοντες-ερευνητές, φοιτητές, ενδιαφερόμενα μέρη), και δομείται γύρω από τρεις άξονες: την αξιολόγηση της δομής και μεθοδολογίας του στούντιο ως διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης, συν-δημιουργίας και κοινοτικής εμπλοκής, την αξιολόγηση του αντικτύπου της παιδαγωγικής προσέγγισης στο φοιτητή και στο σχεδιαστικό αποτέλεσμα και την αξιολόγηση της ίδιας της συμμετοχικής έρευνας δράσης ως μεθοδολογία συλλογής δεδομένων και συν-δημιουργίας γνώσης. Τα αποτελέσματα της έρευνας οδηγούν στη διαδοχική αναθεώρηση και βελτίωση, αναδεικνύοντας σημαντικές πτυχές ανά έτος, επαναλαμβανόμενα μοτίβα κατά τη διάρκεια των ετών και συσχετίσεις μεταξύ των αξόνων. Το στούντιο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού σε συνδυασμό με το εργαστήριο κατασκευής που προτείνεται, αποτελούν βασικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τα ακαδημαϊκά ιδρύματα μπορούν να επεκτείνουν την επιρροή τους πέρα από τα όρια της αίθουσας διδασκαλίας, καλώντας τους φοιτητές να ασχοληθούν με το απρόβλεπτο του πραγματικού αστικού τοπίου, αναπτύσσοντας γνώσεις, δεξιότητες και κριτική σκέψη, επανεξετάζοντας κριτικά το ρόλο τους και κατανοώντας την πολυπλοκότητα του αστικού περιβάλλοντος και την κοινωνική ευθύνη της αρχιτεκτονικής. Μέσα από τα αποτελέσματα αναδεικνύεται ο κοινωνικός ρόλος της αρχιτεκτονικής έρευνας και παιδαγωγικής που καθιστά τη σχολή αρχιτεκτονικής ενεργό ενδιαφερόμενο φορέα στις αστικές διαδικασίες, μέσα από μια ουσιαστική και δυναμική σχέση με πραγματικές κοινότητες, αρχές και φορείς. Η συνεχής και δομημένη αξιολόγηση όπως προτείνεται, καθιστά το στούντιο σημαντικό σημείο έρευνας και συμπαραγωγής γνώσης, γεφυρώνοντας τον ακαδημαϊκό και μη ακαδημαϊκό κόσμο. Η παραγόμενη γνώση βάση τεκμηρίωσης που προκύπτει, οδηγεί σ’ ένα κύκλο συνεχούς αναστοχασμού και βελτίωσης της παιδαγωγικής προσέγγισης, συνδέοντας τη διδασκαλία με την έρευνα. Το στούντιο μπορεί να παρέχει έτσι, ένα ανεκτίμητο απόθεμα γνώσης, έχοντας τη δυνατότητα να συντείνει στην επανεξέταση της αρχιτεκτονικής παιδαγωγικής και έρευνας, οδηγώντας μακροπρόθεσμα σε σχεδιασμό της πόλης βάση τεκμηρίωσης, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση πολύπλοκων αστικών προκλήσεων και στη δημιουργία βιώσιμων και ανταποκρινόμενων λύσεων.