NobleBlocks

Research indexThesis

หนากากในนาฏกรรมไทย

พานทอง

1 Jan 2025

DOI10.58837/chula.the.2025.999

Paywalled

The full text is at the publisher

You can read the abstract here, or open it at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

เอกสาร ตำรา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ และจากการสัมภาษณ์ผู้มีความรู้ด้านการทำหน้ากาก รวมไปถึงศิลปินที่มีประสบการณ์และความชำนาญในการแสดงหน้ากากทั้งภายในและต่างประเทศ จากการศึกษาพบว่าหน้ากากหมายถึงใบหน้าจำลองที่ผู้แสดงสวมใส่เพื่อแสดงบทบาทของตัวละครนั้นๆ ทำให้ผู้ชมจดจำใบหน้าของ ตัวละครและสร้างจินตนาการได้ง่ายขึ้น หน้ากากในนาฏกรรมไทย แบ่งออกเป็น 5 ลักษณะ ได้แก่ 1. หน้ากากที่ปกปิดทั้งศีรษะและใบหน้าทั้งหมดของผู้แสดง 2. หน้ากากที่ปกปิดทั้งศีรษะและเฉพาะใบหน้าส่วนบนของผู้แสดง 3. หน้ากากที่ปกปิดใบหน้าทั้งหมดของผู้แสดง 4. หน้ากากที่ปกปิดเฉพาะส่วนบนของใบหน้าผู้แสดง และ 5. หน้ากากที่ปกปิดเฉพาะใบหน้าส่วนล่างของผู้แสดง โดยหน้ากากในนาฏกรรมไทยมีหน้าที่ 3 ประเภท คือ เป็นอุปกรณ์ถ่ายทอดบทบาทในการแสดง 2. เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในพิธีกรรมที่ชาวนาฏยศิลป์ให้ความเคารพ และศรัทธา 3. เป็นสิ่งทรงคุณค่าทางประติมากรรม จิตรกรรม และประวัติศาสตร์ โดยช่างสร้างหน้ากากจะสร้างส่วนประกอบที่สื่อความหมายถึง เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ อารมณ์ อายุ ชนชั้น สถานะทางสังคม เพศสภาพ ความสามารถ อิทธิฤทธิ์ ปาฏิหาริย์ อิทธิพลและความเชื่อทางศาสนาของตัวละคร รวมไปถึงความคิด จินตนาการ และความสามารถเชิงช่างของช่างผู้สร้างหน้ากากด้วย ก่อนการแสดงนาฏกรรมไทย นักแสดงมีความจำเป็นต้องตั้งสติเพื่อให้เกิดสมาธิ หรือสภาวะจิตว่าง และจดจ่อกับการแสดงด้วยความตั้งใจแน่วแน่ เนื่องจากในการแสดงนักแสดงจะต้องสวมจิตวิญญาณและบทบาทของหน้ากาก คือ "ขันธ์ 5” (รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์) ลงไปด้วย เมื่อนักแสดงเกิดสติสัมปชัญญะสองชั้น (สมาธิ และขันธ์ 5) แล้วจึงจะสามารถเข้าถึงอารมณ์ที่ของตัวละคร และทำการแสดงได้สมบทบาทเพื่อสร้างความประทับใจให้กับผู้ชมได้ กล่าวได้ว่าหน้ากากในนาฏกรรมไทยมีผลต่อนักแสดงใน 3 มิติ ได้แก่ 1. มิติด้านกายภาพ หน้ากากช่วยเสริมบุคลิกและลักษณะของตัวละคร 2. มิติด้านจิตวิญญาณ หน้ากากช่วยเสริมอารมณ์ และความรู้สึกนึกคิดของตัวละคร และ 3. มิติด้านปรัชญา ผู้แสดงต้องมีทักษะในการแสดงมีความเข้าใจในตัวละคร มีสติที่จะแสดงออกถึงตัวละครที่แสดง หน้ากากเป็นภูมิปัญญาของครูช่างศิลป์ไทยที่สืบทอดต่อกันมาหลายชั่วอายุคนและยังคงสืบทอดต่อไปเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในงานช่างและการแสดงทางนาฏกรรมไทย

Discussion

More

Suggest a correction or report