NobleBlocks

Research indexThesis

แบบจำลองทำนายคณลกษณะคณภาพทสำคญในการพฒนายาเมดแตกกระจายตวเรวโดยการทำแหงเยอกแขง

วัฒนศีลวัต

1 Jan 2026

DOI10.58837/chula.the.2026.7

Paywalled

The full text is at the publisher

You can read the abstract here, or open it at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

ยาเม็ดประเภทแตกกระจายตัวเร็ว (Fast Disintegrating Tablets) หรือ ยาเม็ด FDT ที่ใช้กระบวนการผลิตแบบการทำแห้งเยือกแข็ง (Lyophilization) เป็นเภสัชภัณฑ์ที่มีระบบการนำส่งยา ที่น่าสนใจสำหรับผู้ป่วยสูงอายุ เนื่องจากมีรูพรุนมาก (Highly Porous) ทำให้ตัวยาสำคัญ หรือ สารออกฤทธิ์ทางเภสัชกรรมสามารถละลาย ถูกดูดซึมง่าย ออกฤทธิ์รวดเร็ว และ ง่ายต่อการรับประทาน อย่างไรก็ดี การพัฒนายาเม็ด FDT มีค่าใช้จ่ายสูงและใช้ระยะเวลานานเนื่องจากการผลิตมีปัจจัยทั้งพารามิเตอร์ที่สำคัญของวัตถุดิบ (Critical Material Attributes: CMAs) และพารามิเตอร์ที่สำคัญต่อกระบวนการ (Critical Process Parameters: CPPs) จำนวนมาก อีกทั้งพารามิเตอร์แต่ละตัวยังอาจส่งผลต่อคุณลักษณะคุณภาพที่สำคัญ (Critical Quality Attributes: CQAs) ในลักษณะที่แตกต่างกัน ดังนั้นงานวิทยานิพนธ์นี้จึงประยุกต์หลักการ คุณภาพโดยการออกแบบ (Quality by Design: QbD) เพื่อออกแบบการทดลองปัจจัย CMA และ CPP ที่ได้รับการยืนยันจากงานวิจัยอื่น ได้แก่ ชนิดของสารเพิ่มปริมาณ (XB) ปริมาณของสารเพิ่มปริมาณต่อสารสร้างโครงสร้างเมทริกซ์ (XM) ชนิดของสารกระตุ้นการหลั่งน้ำลาย (XS) ปริมาณของตัวยาสำคัญต่อสารกระตุ้นการหลั่งน้ำลาย (XA) และระยะเวลาทำแห้งปฐมภูมิ (XT) เพื่อสร้างแบบจำลองถดถอยและแบบจำลอง Partial Least Squares (PLS) ผลการศึกษาพบว่าแบบจำลองถดถอยให้สมรรถนะการทำนายดีกว่า PLS โดยภาพรวม และเมื่อหาค่าที่เหมาะสมด้วย Grid Search พร้อมยืนยันผลด้วยการผลิตจริง พบว่ามี 2 ใน 4 สูตรตำรับที่ผ่านเกณฑ์คุณภาพครบทั้ง 4 รายการ และค่า MAPE แสดงว่าแบบจำลองที่พัฒนาขึ้นมีความแม่นยำต่างกันตามค่าตอบสนอง โดยทำนายน้ำหนักเม็ดยาและปริมาณความชื้นได้อย่างแม่นยำในทั้งสองแบบจำลอง ทำนายความแข็งเม็ดยาได้แม่นยำเมื่อใช้แบบจำลองถดถอย และทำนายระยะเวลาแตกกระจายตัวได้ไม่แม่นยำ ในการเลือกชุดพารามิเตอร์สำหรับปฏิบัติงานจริง ผู้วิจัยจึงพิจารณาความแม่นยำของแบบจำลองร่วมกับระยะห่างจากขอบเกณฑ์ โดยพารามิเตอร์ที่แนะนำ คือ XB เป็น Inulin XM ใช้อัตราส่วน 20:1 XS ใช้ Citric Acid XA เป็น 1:0.100 และ XT เป็น 838 นาที การศึกษานี้จึงชี้ให้เห็นว่าแบบจำลองทางสถิติสามารถใช้เป็นเครื่องมือคัดกรองสูตรตำรับในการผลิตยา FDT ได้ แต่ยังจำเป็นต้องมีการทดลองผลิตจริงเพื่อยืนยันผลก่อนนำพารามิเตอร์ไปใช้ในการผลิตเชิงอุตสาหกรรม

Discussion

More

Suggest a correction or report