Research indexThesis
“กระบวนการยตธรรมสองมาตรฐาน” : การดอยคาเชงวาทกรรมกระบวนการยตธรรมทางอาญาไทยในสงคมออนไลน
ธานีรัตน์
1 Jan 2025
NobleIDark:/48914/w1/20261105/A1A01A53DOI10.58837/chula.the.2025.721
“กระบวนการยตธรรมสองมาตรฐาน” : การดอยคาเชงวาทกรรมกระบวนการยตธรรมทางอาญาไทยในสงคมออนไลน
ธานีรัตน์ · 2025 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20261105/A1A01A53DOI10.58837/chula.the.2025.721
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งวิเคราะห์วาทกรรม “กระบวนการยุติธรรมสองมาตรฐาน” และพลวัตการด้อยค่ากระบวนการยุติธรรมทางอาญาไทยในสังคมออนไลน์ ซึ่งนำไปสู่คำถามการวิจัยที่ว่า วาทกรรม “กระบวนการยุติธรรมสองมาตรฐาน” ถูกใช้ในการด้อยค่าความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาไทยอย่างไร และพลวัตของการผลิตซ้ำ การแพร่กระจายวาทกรรมมีผลทำให้เกิดการลดทอนความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทยในมุมมองของประชาชนอย่างไร โดยทำการศึกษาด้วยระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แนวทางการวิจัยเอกสาร ร่วมกับการวิจัยเน็ตโนกราฟี ผ่านกรอบการวิเคราะห์วาทกรรม เชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis: CDA) ซึ่งวิทยานิพนธ์ฉบับนี้เลือกวิเคราะห์ข้อมูลจากกรณีศึกษา 3 คดี ได้แก่ คดีตายายเก็บเห็ด คดีสาวซีวิค และคดีทายาทตระกูลดังขับรถชนตำรวจ โดยทั้ง 3 คดี มีลักษณะร่วมกันคือ การบังคับใช้กฎหมายที่ไม่เท่าเทียม โดยเอื้อประโยชน์ให้ผู้มีอำนาจแต่บังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดกับประชาชนทั่วไป ซึ่งทำให้ผลของคดีขัดแย้งกับความรู้สึกของสังคม จนนำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์และลดทอนความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาในโลกออนไลน์ การด้อยค่ากระบวนการยุติธรรมทางอาญานั้น ปฏิบัติผ่านวาทกรรมหลัก 3 วาทกรรม ได้แก่ วาทกรรม “ความยุติธรรมสองมาตรฐาน” “คุกมีไว้ขังคนจน” และ “กฎหมายเอื้อคนรวย” เป็นผลลัพธ์จากการความผิดปกติของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาที่ประชาชนรับรู้ได้ ซึ่งกลไกการด้อยค่านี้ขับเคลื่อนผ่านกลไกหลัก 3 ประการ คือ การตีตรา (Labeling) การลดทอนคุณค่า (Devaluation) และการลดทอนความเป็นมนุษย์ (Dehumanization) ปฏิบัติการเหล่านี้สร้างระบอบความจริงใหม่ในโลกออนไลน์ให้มีน้ำหนักเหนือความจริงที่รัฐสถาปนาขึ้น ข้อค้นพบที่สำคัญคือ วาทกรรมกระบวน การยุติธรรมสองมาตรฐานเป็นสิ่งที่สะท้อนความล้มเหลวเชิงโครงสร้างและความเหลื่อมล้ำในสังคมไทย โครงสร้างที่เอื้อประโยชน์ให้แก่ชนชั้นนำทำให้ประชาชนมีมุมมองต่อกระบวนการยุติธรรมทางอาญาในทางลบ ขณะที่พลวัตของสื่อออนไลน์และสัญญะดิจิทัลทำหน้าที่เป็นเครื่องมือผลิตซ้ำและแพร่กระจายวาทกรรมผ่านรูปแบบการไลก์ การแชร์ การแสดงความคิดเห็น การใช้สัญญะดิจิทัล และการส่งผ่านข้ามแพลตฟอร์ม โดยผู้วิจัยได้สังเคราะห์เป็นพลวัตของวาทกรรมออนไลน์เพื่ออธิบายการเคลื่อนของข้อมูลข่าวสาร ตั้งแต่การกำเนิด การหมุนเวียน และการแปรสภาพ ผ่านสื่อออนไลน์หลากหลายรูปแบบ โดยวาทกรรมนี้ตื่นตัวและยังคงหยุดอยู่ที่ การแสดงออกเชิงสัญญะในโลกออนไลน์เท่านั้น ไม่ได้นำไปสู่การเคลื่อนไหวในพื้นที่สาธารณะ แต่ก็มีอิทธิพลเพียงพอในการลดทอนความเชื่อมั่นให้กับกระบวนการยุติธรรมทางอาญาไทยได้ ทั้งนี้ผู้วิจัยได้เสนอข้อเสนอแนะ 3 ประการ เพื่อยับยั้งพลวัตดังกล่าว ได้แก่ การทำให้เป็นกลางโดยการทลายความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงสิทธิการประกันตัว การสร้างความโปร่งใสของฐานข้อมูล และการบริหารจัดการดิจิทัล เพื่อความมุ่งหมายในการกอบกู้ศรัทธาของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทยให้กลับมาเป็นที่พึ่งของประชาชนดังเดิม