NobleBlocks

Research indexThesis

การวเคราะหมาตรการลดการปลอยกาซเรอนกระจกในระบบขนสงทางรางของประเทศไทย ตามแนวคดประสทธภาพเชงนเวศเศรษฐกจ

เพ็งบุบผา

1 Jan 2026

NobleIDark:/48914/w1/20261105/416073EEDOI10.58837/chula.the.2026.30

Paywalled

The full text is at the publisher

You can read the abstract here, or open it at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ประเมินระดับประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจกรณีฐานขององค์กรระบบขนส่งทางรางของประเทศไทย (2) วิเคราะห์ศักยภาพของมาตรการและฉากทัศน์การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และ (3) ประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ของมาตรการเพื่อสนับสนุนการกำหนดแนวทางสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ที่สามารถยกระดับประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจขององค์กร โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจตามมาตรฐาน ISO 14045 ร่วมกับการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรตามแนวทางของ GHG Protocol และองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) ที่ครอบคลุมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในขอบเขตที่ 1 2 และ 3 และใช้โปรแกรม Umberto LCA+ วิเคราะห์ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายใต้ขอบเขต Well-to-Wheel ตามแนวทางของระบบขนส่งทางราง โดยประเมินฉากทัศน์จำนวน 8 ฉากทัศน์ ได้แก่ กรณีการดำเนินงานปกติ 1 ฉากทัศน์ และกรณีที่มีการดำเนินมาตรการลดก๊าซเรือนกระจก 7 ฉากทัศน์ โดยพิจารณามาตรการด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในหัวรถจักร การลดการใช้พลังงานในอาคารและสถานี การใช้เชื้อเพลิงทางเลือกคาร์บอนต่ำ เทคโนโลยีระบบขับเคลื่อนพลังงานสะอาด และการปลูกป่าเพื่อชดเชยคาร์บอน รวมทั้งวิเคราะห์ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ด้วยมูลค่าปัจจุบันสุทธิ และต้นทุนต่อหน่วยการลดก๊าซเรือนกระจก และทำการวิเคราะห์แนวโน้มประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจขององค์กรในด้านเศรษฐศาสตร์ ด้านการขนส่งผู้โดยสาร และด้านการขนส่งสินค้า ซึ่งผลการศึกษาพบว่า ในปีฐาน พ.ศ. 2567 องค์กรมีคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรเท่ากับ 338,845 tCO2e โดยมีการปล่อยจากขอบเขตที่ 1 สูงที่สุดคิดเป็นร้อยละ 68 ของการปล่อยทั้งหมด และมีค่าประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจด้านเศรษฐศาสตร์ ด้านการขนส่งผู้โดยสาร และด้านการขนส่งสินค้า เท่ากับ 74.6 บาท/kgCO2e, 16.4 pkm/kgCO2e และ 8.9 tkm/kgCO2e ตามลำดับ โดยในกรณีการดำเนินงานปกติ ปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเป็น 428,958 tCO2e ในปี พ.ศ. 2593 ขณะที่ทุกฉากทัศน์สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้แตกต่างกันตามความเข้มข้นของมาตรการ โดยฉากทัศน์ที่ 5 ที่มีการนำเชื้อเพลิงสังเคราะห์ มาใช้ทดแทนน้ำมันดีเซล เป็นแนวทางที่มีความคุ้มค่าสำหรับการดำเนินงานขององค์กร โดยสามารถลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรเหลือ 53,816 tCO2e ในปี พ.ศ. 2593 ด้วยต้นทุนต่อหน่วยการลดก๊าซเรือนกระจก 34,254 บาท/tCO2e และมีค่าประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจด้านเศรษฐศาสตร์ 594.3 บาท/kgCO2e ด้านการขนส่งผู้โดยสาร 130.9 pkm/kgCO2e และด้านการขนส่งสินค้า 70.9 tkm/kgCO2e ส่วนฉากทัศน์ที่ 7 สามารถบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์และเข้าสู่ภาวะ Carbon Negative ได้ในปี พ.ศ. 2593 จากการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีหัวรถจักรพลังงานไฮโดรเจนร่วมกับมาตรการชดเชยก๊าซเรือนกระจก แม้ว่าจะมีต้นทุนสูงกว่าบางฉากทัศน์ก็ตาม ซึ่งผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่า การตัดสินใจเลือกแนวทางลดก๊าซเรือนกระจกขององค์กรระบบขนส่งทางรางควรใช้กรอบการประเมินแบบบูรณาการที่พิจารณาศักยภาพการลดก๊าซเรือนกระจก ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ คุณค่าการให้บริการขององค์กร ความพร้อมของเทคโนโลยี และเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกในระยะยาวร่วมกัน เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายและแผนการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบขนส่งทางรางคาร์บอนต่ำของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

Discussion

More

Suggest a correction or report