Research indexObservational
การใชดชนสปลทแฮนดเปนเครองมอวนจฉยโรคเซลลประสาทสงการเสอมเอแอลเอสในผปวยทมแขนออนแรง
มหิทธาฟองกุล
1 Jan 2025
การใชดชนสปลทแฮนดเปนเครองมอวนจฉยโรคเซลลประสาทสงการเสอมเอแอลเอสในผปวยทมแขนออนแรง
มหิทธาฟองกุล · 2025 · Subscription
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
ที่มาและความสำคัญ (Background): การวินิจฉัยแยกโรค Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS) ในผู้ป่วยที่มาด้วยอาการอ่อนแรงของแขนยังคงเป็นความท้าทาย เนื่องจากมีโรคอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน แม้ว่า Split Hand Index (SHI) จะถูกพัฒนาเป็นตัวชี้วัดเชิงปริมาณเพื่อช่วยในการวินิจฉัย แต่การศึกษาในอดีตมีความหลากหลายของค่า cut-off และความแม่นยำ อันเนื่องมาจากข้อจำกัดด้านระเบียบวิธีวิจัยและความไม่เหมาะสมของกลุ่มตัวอย่าง ดังนั้น การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความถูกต้องของ SHI ในบริบททางคลินิกจริง วิธีวิจัย (Methods): การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบ cross-sectional study ในผู้ป่วยที่มาด้วยอาการแขนอ่อนแรงและมี ALS เป็นหนึ่งในการวินิจฉัยแยกโรค โดยผู้เข้าร่วมได้รับการตรวจ nerve conduction study และ needle electromyography ตามมาตรฐาน ค่า SHI คำนวณจาก Compound muscle action potential (CMAP) ของกล้ามเนื้อ APB, FDI และ ADM ในแขนทั้งสองข้าง ใช้ Awaji-shima criteria เป็นเกณฑ์อ้างอิงในการวินิจฉัย มีการทำ blinded assessment ระหว่างผู้ตรวจ SHI และผู้ยืนยันการวินิจฉัย วิเคราะห์ข้อมูลด้วย generalized linear mixed-effects model (GLMM) และประเมินความถูกต้องในการวินิจฉัยด้วย ROC curve ผลการวิจัย (Results): จากผู้เข้าร่วมวิจัยทั้งหมด 64 ราย ประกอบด้วยผู้ป่วย ALS 40 ราย และ disease controls 24 ราย การวิเคราะห์ด้วย GLMM พบว่า เมื่อพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมกันแล้ว ค่า SHI ที่เพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับโอกาสในการวินิจฉัย ALS ที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (OR = 0.50, 95% CI 0.36–0.71, p < 0.001) นอกจากนี้การใช้ค่า SHI จากแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงน้อยสัมพันธ์กับโอกาสในการวินิจฉัย ALS ที่สูงขึ้น 5.15 เท่า เมื่อเทียบกับการใช้ค่า SHI จากแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงมากกว่า (OR = 5.15, 95% CI 1.12–23.69, p = 0.035) ในการวิเคราะห์ความสามารถในการจําแนกโรค พบว่า SHI จากแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงน้อยให้ค่า AUC เท่ากับ 0.86 (95%CI 0.76-0.97) ขณะที่ SHI จากแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงมากกว่าให้ค่า AUC เท่ากับ 0.80 (95%CI 0.67-0.93) โดยค่า cut-off ที่เหมาะสมสําหรับแขนข้างที่มีอาการน้อยคือ 8.25 (sensitivity 85.0%, specificity 83.3%) และสําหรับแขนข้างที่มีอาการมากกว่าคือ 2.95 (sensitivity 80.0%, specificity 83.3%) อภิปรายผลการวิจัย (Discussion): ผลการศึกษานี้สอดคล้องกับวรรณกรรมเดิมที่รายงานว่า SHI มีค่าตํ่าในผู้ป่วย ALS อย่างไรก็ตาม การศึกษานี้มีการปรับปรุงระเบียบวิธีวิจัยเพื่อลดอคติโดยเก็บข้อมูลจากแขนทั้งสองข้าง ใช้กลุ่มตัวอย่างที่สะท้อนเวชปฏิบัติจริง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วย GLMM เพื่อคํานึงถึงความสัมพันธ์ของข้อมูลภายในบุคคล ข้อค้นพบสําคัญของการศึกษาคือ SHI จากแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงน้อยมีความสามารถในการจําแนกโรคได้ดีกว่า ซึ่งอาจอธิบายได้ว่าแขนข้างดังกล่าวยังคงแสดงความไม่ได้สัดส่วนของการอ่อนแรงระหว่างกล้ามเนื้อ thenar และ hypothenar ได้ชัดเจน ขณะที่ในแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงมาก กล้ามเนื้อทั้งสองกลุ่มอ่อนแรงมากขึ้นทั้งคู่ส่งผลให้ความไม่ได้สัดส่วนระหว่างกันลดลงและความสามารถในการแยกโรคน้อยกว่า สรุปผลการวิจัย (Conclusion): SHI เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการช่วยวินิจฉัย ALS โดยเฉพาะเมื่อใช้ค่าที่ได้จากแขนข้างที่มีอาการอ่อนแรงน้อยกว่า แม้ไม่สามารถทดแทนเกณฑ์มาตรฐานอย่าง Awaji-shima criteria ได้แต่ SHI สามารถใช้เป็นเครื่องมือเสริมที่สะดวก รวดเร็ว และช่วยเพิ่มความไวในการวินิจฉัยในระยะต้นของโรค หรือใช้ในการคัดกรองสําหรับผู้ที่ยังมีอาการอ่อนแรงไม่มาก