Research indexThesis
พนทดลยพนจและการใชจายงบประมาณของรฐบาลกอนการเลอกตง
ทฤษฎิคุณ
1 Jan 2025
พนทดลยพนจและการใชจายงบประมาณของรฐบาลกอนการเลอกตง
ทฤษฎิคุณ · 2025 · Subscription
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
วิทยานิพนธ์นี้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างสถาบันทางกฎหมายกับพื้นที่ดุลพินิจในการใช้จ่ายงบประมาณของรัฐบาลก่อนการเลือกตั้ง โดยตั้งอยู่บนข้อสังเกตว่า การอธิบายวัฏจักรงบประมาณทางการเมือง ในบริบทไทยไม่อาจพิจารณาเพียงแรงจูงใจของรัฐบาลในการใช้นโยบายการคลังเพื่อสร้างความนิยมทางการเมืองเท่านั้น หากยังต้องพิจารณาด้วยว่า รัฐธรรมนูญ กฎหมายงบประมาณ กฎหมายวินัยการเงินการคลัง และธรรมเนียมปฏิบัติในกระบวนการงบประมาณ ได้เปิดหรือจำกัดความสามารถของฝ่ายบริหารในการกำหนด จัดสรร และเร่งรัดการใช้จ่ายงบประมาณมากน้อยเพียงใด การศึกษานี้ใช้กรอบเศรษฐศาสตร์สถาบันเพื่อวิเคราะห์กฎหมายในฐานะกติกาที่กำหนดข้อจำกัด โอกาส และโครงสร้างแรงจูงใจของตัวแสดงทางการเมือง โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสารทางกฎหมาย เอกสารงบประมาณ วรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลงบประมาณรายจ่ายระหว่างปี พ.ศ. 2540–2566 และข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องกับกระบวนการงบประมาณ การคลัง และกฎหมายมหาชน การศึกษาให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับงบประมาณรายจ่ายงบกลางและรายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่ฝ่ายบริหารมีความยืดหยุ่นสูงกว่างบประมาณรายจ่ายปกติ ผลการศึกษาพบว่าโครงสร้างกฎหมายงบประมาณของไทยไม่ได้ให้อำนาจของรัฐบาลอย่างเด็ดขาด หากแต่จัดวางพื้นที่ดุลพินิจไว้ภายในข้อจำกัดเชิงสถาบันบางประการ ทำให้การเพิ่มขึ้นของงบประมาณรายจ่ายรวมในช่วงก่อนการเลือกตั้งไม่จำเป็นต้องสะท้อนความเป็นอิสระของฝ่ายบริหารเสมอไป ในทางกลับกัน พื้นที่ดุลพินิจกลับปรากฏอย่างมีนัยสำคัญในงบประมาณบางประเภทที่มีความยืดหยุ่นสูง ถูกกำหนดรายละเอียดไว้อย่างกว้าง และมีกลไกตรวจสอบภายหลังที่ยังจำกัด โดยเฉพาะงบกลางและเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น วิทยานิพนธ์จึงเสนอว่าวัฏจักรงบประมาณทางการเมืองในบริบทไทยควรถูกเข้าใจในฐานะวัฏจักรของการใช้และการรักษาพื้นที่ดุลพินิจภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมายและสถาบัน มากกว่าการเพิ่มรายจ่ายรวมก่อน การเลือกตั้งเพียงอย่างเดียว ข้อเสนอเชิงนโยบายสำคัญจึงมิใช่การจำกัดดุลพินิจของฝ่ายบริหารจนหมดสิ้น แต่คือการออกแบบกลไกเปิดเผยข้อมูล การกำกับตรวจสอบ และการประเมินผลการใช้งบประมาณที่มีความยืดหยุ่นสูงให้โปร่งใส รับผิดได้ และสอดคล้องกับหลักวินัยทางการคลังมากขึ้น