Research indexThesis
ภาระทางอารมณและการใชดลยพนจ ในมมมองของเจาหนาทผรบคำรองทางวนย สำนกคณะกรรมการตลาการศาลยตธรรม
เพียปลัด
1 Jan 2025
NobleIDark:/48914/w1/20261105/C35DF690DOI10.58837/chula.is.2025.259
ภาระทางอารมณและการใชดลยพนจ ในมมมองของเจาหนาทผรบคำรองทางวนย สำนกคณะกรรมการตลาการศาลยตธรรม
เพียปลัด · 2025 · Subscription
NobleIDark:/48914/w1/20261105/C35DF690DOI10.58837/chula.is.2025.259
The full text is at the publisher
You can read the abstract here, or open it at the publisher.
Abstract
การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจประสบการณ์เชิงลึกเกี่ยวกับภาระทางอารมณ์ และวิเคราะห์อิทธิพลของภาระดังกล่าวที่มีต่อกระบวนการตัดสินใจใช้ดุลยพินิจ รวมถึงกลไกการปรับตัวในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ผู้รับคำร้องทางวินัย สังกัดสำนักคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ตามแนวทางปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenology) โดยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้ให้ข้อมูลหลักสองกลุ่ม ได้แก่ เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน (นิติกรและหัวหน้าส่วนงาน) จำนวน 7 ราย และผู้ร้องเรียนที่กระบวนการพิจารณาเสร็จสิ้นแล้ว จำนวน 5 ราย ข้อมูลที่ได้ถูกนำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์แก่นสาร (Thematic Analysis) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า ภาระทางอารมณ์ที่เจ้าหน้าที่ต้องเผชิญมิได้มีสาเหตุหลักมาจากความซับซ้อนของตัวบทกฎหมาย หากแต่เป็นผลมาจากปัญหาความไม่สมดุลเชิงโครงสร้าง ระหว่างปริมาณงานที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องกับทรัพยากรบุคคลที่มีอยู่อย่างจำกัด ประกอบกับลักษณะเฉพาะของงานด่านหน้า ที่จำเป็นต้องรองรับแรงกดดันทางอารมณ์ ความคาดหวัง และความขัดแย้งจากผู้ร้องเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มผู้ร้องเรียนซ้ำซ้อนและการถูกโจมตีทางจรรยาบรรณวิชาชีพ ข้อค้นพบสำคัญจากการวิจัยจำแนกได้ดังนี้ กลไกการรับมือทางอารมณ์: เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องใช้กระบวนการทำงานทางอารมณ์ (Emotional Labor) อย่างเข้มข้น ทั้งในรูปแบบ "การแสดงออกผิวเผิน" ซึ่งเป็นการฝืนแสดงออกทางกายภาพเพื่อรักษาภาพลักษณ์และความเป็นกลางขององค์กร อันนำไปสู่สภาวะความเครียดสะสมและภาวะหมดไฟ และ "การแสดงออกเชิงลึก" ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนทัศนคติภายในเพื่อสร้างความเข้าใจต่อผู้รับบริการ โดยพบว่าการสนับสนุนทางสังคมจากทีมงานและผู้บังคับบัญชาเป็นปัจจัยปกป้อง (Protective Factor) ที่สำคัญที่สุดในการธำรงรักษาสุขภาวะทางจิตใจ การบิดเบือนการใช้ดุลยพินิจ (Distortion of Discretion): ภาระทางอารมณ์ที่สะสมส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพในการใช้ดุลยพินิจ โดยก่อให้เกิด "การใช้ดุลยพินิจเชิงหลีกเลี่ยง" (Avoidance Discretion) เช่น การเร่งรัดปิดสำนวน การลดทอนรายละเอียดในบันทึกข้อเท็จจริง หรือการสร้างระยะห่างระหว่างบุคคลเพื่อลดการปะทะทางอารมณ์ และนำไปสู่ "การเหมารวม" (Stereotyping) ผู้ร้องเรียนเพื่อลดความซับซ้อนในกระบวนการตัดสินใจ ซึ่งถือเป็นความเสี่ยงสำคัญที่อาจลดทอนความเป็นธรรมและประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรม ปรากฏการณ์ความย้อนแย้งในคุณภาพบริการ (Paradox of Service Quality): ผลการตรวจสอบข้อมูลสามเส้าพบความย้อนแย้งที่ชัดเจน โดยผู้รับบริการมีความพึงพอใจในบุคลิกภาพและความสุภาพของเจ้าหน้าที่รายบุคคล แต่มีความไม่พึงพอใจอย่างรุนแรงต่อความล่าช้าและประสิทธิภาพของระบบงาน สะท้อนให้เห็นบทบาทของเจ้าหน้าที่ในฐานะ "กันชนทางอารมณ์" (Emotional Buffer) ที่ต้องแบกรับความบกพร่องของระบบด้วยต้นทุนทางจิตใจของตนเองจากข้อค้นพบดังกล่าว งานวิจัยนี้เสนอแนะให้องค์กรตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคลเชิงกลยุทธ์ โดยเร่งแก้ไขปัญหาโครงสร้างอัตรากำลังให้สอดคล้องกับปริมาณงานจริง และจัดให้มีระบบสนับสนุนทางจิตวิทยาสำหรับบุคลากรอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตในการทำงานและธำรงไว้ซึ่งมาตรฐานความเป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรมทางวินัยสืบไป