NobleBlocks

Research indexThesis

แนวทางการพฒนาการตรวจราชการของกระทรวงทรพยากรธรรมชาตและสงแวดลอม กรณ การตดตาม ตรวจสอบ และประเมนผลโครงการเพอขบเคลอนการบรรลเปาหมาย ตามยทธศาสตรชาต

งอมสุวรรณ์

1 Jan 2025

NobleIDark:/48914/w1/20261105/CD1185EFDOI10.58837/chula.is.2025.254

Paywalled

The full text is at the publisher

You can read the abstract here, or open it at the publisher.

Read at the publisher

Abstract

การศึกษาแนวทางพัฒนาการตรวจราชการของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรณี การติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการตรวจราชการของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรณี การติดตาม ตรวจสอบและประเมินผลโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติ (โครงการสำคัญ) ปัญหา อุปสรรค และความท้าทาย ตลอดจนแนวทางในการพัฒนาและยกระดับการตรวจราชการ ให้สามารถนำผลการตรวจราชการหรือข้อเสนอแนะสะท้อนกลับไปสู่การกำหนดนโยบายหรือการจัดทำโครงการที่ขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติ (โครงการสำคัญ) ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการวิจัยนี้ใช้ระเบียบ วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ และมีการเก็บข้อมูลจาก 2 ส่วน ได้แก่ การศึกษาข้อมูลทางเอกสาร (Documentary Research) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง กับงานตรวจราชการ และผู้เกี่ยวข้องกับการจัดทำโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมาย ตามยุทธศาสตร์ชาติ (โครงการสำคัญ) จำนวน 10 คน ผลการศึกษา พบว่า กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีกระบวนการตรวจราชการ ประกอบด้วย 3 กระบวนการหลัก ได้แก่ การจัดทำแผนการตรวจราชการ การประชุมหรือลงพื้นที่ตรวจราชการ และการรายงานผลการตรวจราชการและการติดตามข้อเสนอแนะ โดยการจัดทำแผนการตรวจราชการ มีมาตรฐานสำหรับเป็นเข็มทิศในการขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวง โดยมีการคัดเลือกโครงการสำหรับนำมาตรวจราชการจากการวิเคราะห์ความเชื่อมโยงกับแผน 3 ระดับ นโยบายรัฐบาลและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งพบว่า กระบวนการคัดเลือกโครงการยังขาดการวิเคราะห์สถานการณ์ความเสี่ยงในการบรรลุเป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) จากรายงานสรุปผลการดำเนินการตามยุทธศาสตร์ชาติอย่างเป็นระบบ ทำให้การตรวจราชการไม่ส่งผลให้สามารถปิดช่องว่างและยกระดับการพัฒนาของแต่ละเป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) เท่าที่ควร จึงควรมีการยกระดับการตรวจราชการในฐานะหน่วยงานเจ้าภาพขับเคลื่อนแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ด้วยการกำหนดแผนการตรวจราชการ และประเด็นการตรวจราชการที่คำนึงถึงสถานการณ์การบรรลุเป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) ซึ่งจะทำให้การตรวจราชการสามารถปิดช่องว่างที่ยังไม่บรรลุ และเกิดการพุ่งเป้าการบรรลุผลสัมฤทธิ์ตามยุทธศาสตร์ชาติ สำหรับการประชุมและลงพื้นที่ตรวจราชการ พบว่า กลไกการตรวจราชการมีศักยภาพ ในการปิดช่องว่างการพัฒนา (Gap) หรือสถานะปัจจุบันของการดำเนินโครงการกับการบรรลุเป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) ที่ตั้งไว้โดยมุ่งเน้นการติดตามความก้าวหน้า ผลการดำเนินงาน ปัญหาอุปสรรค และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงกับพื้นที่และประชาชน ตลอดจนให้ข้อเสนอแนะ เชิงนโยบายแก่หน่วยรับตรวจเพื่อปรับปรุงการดำเนินงาน โดยมีการบูรณาการร่วมกับผู้ตรวจราชการกรมและผู้แทนหน่วยรับตรวจในลักษณะของการแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติ ประชุมหารือ และใช้ข้อมูลตรวจราชการร่วมกัน ในด้านการจัดทำรายงานผลและการติดตามข้อเสนอแนะผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมรับทราบ และสั่งการให้หน่วยรับตรวจปรับปรุงผลการดำเนินงาน/โครงการ ในภาพรวม พบอุปสรรคและความท้าทายด้านการนำระบบติดตามประเมินผลแห่งชาติ (eMENSCR) มาใช้อย่างเต็มศักยภาพ และอำนาจหน้าที่ของผู้ตรวจราชการกระทรวงตรวจติดตามการดำเนินการของหน่วยงานตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง จำเป็นต้องมีการยกระดับการตรวจราชการในเชิงผลลัพธ์ โดยมุ่งเน้นที่การติดตาม ตรวจสอบว่าการดำเนินโครงการทำให้เป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) มีการเปลี่ยนแปลงหรือปรับระดับค่าสีที่ดีขึ้น ซึ่งต้องอาศัยกลไกการบูรณาการข้อมูลและการเชื่อมโยงที่มีประสิทธิภาพกับหน่วยรวบรวมแผนงาน/โครงการของกระทรวง เพื่อให้สามารถสะท้อนผลการตรวจราชการกับเป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ในด้านระบบสารสนเทศ พบว่า ฐานข้อมูลและเครื่องมือสนับสนุนยังไม่เพียงพอและไม่สะดวกต่อการบูรณาการข้อมูลทั้งกระทรวง โดยขาดระบบตรวจราชการอิเล็กทรอนิกส์ (e-Inspection) ที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลแผนงาน โครงการ และผลการดำเนินงานได้เป็นระบบเดียวกัน ขาดเครื่องมือช่วยในการวิเคราะห์โครงการ ซึ่งส่งผลให้การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลผลการดำเนินงานยังคงอาศัยการวิเคราะห์จากเอกสารเป็นหลัก ทำให้ข้อมูลอาจขาดความแม่นยำ ถูกต้องตรงกันระหว่างส่วนกลางกับพื้นที่ ดังนั้น จึงมีข้อเสนอแนะเพื่อเป็นแนวทางในการยกระดับการตรวจราชการให้สามารถติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ดังนี้ 1. ควรพัฒนาและยกระดับการตรวจราชการของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรณี การติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติ ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยให้มีกระบวนตรวจราชการ ในลักษณะ “ตั้งเป้า ปฏิบัติ ตรวจสอบ และปรับปรุง” อย่างสม่ำเสมอ เพื่อนำไปสู่การปิดช่องว่างการพัฒนา ตลอดจนรักษาสถานะการบรรลุเป้าหมายแผนแม่บทย่อย (Y1) โดยการตรวจราชการ ให้เกิดการพุ่งเป้การบรรลุผลสัมฤทธิ์ตามยุทธศาสตร์ชาติ2. ผู้ตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และเจ้าหน้าที่สนับสนุนการตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ควรนำข้อมูลจากระบบติดตามและประเมินผลแห่งชาติ (eMENSCR) มาใช้ประโยชน์ในการตรวจราชการอย่างเต็มศักยภาพ พร้อมกันนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรพัฒนาระบบให้เจ้าหน้าที่สามารถใช้งานง่าย และเชื่อมโยง ผลการตรวจราชการอัตโนมัติ 3. สนับสนุนงบประมาณในการจัดทำและพัฒนาระบบตรวจราชการอิเล็กทรอนิกส์ (e-Inspection) ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เป็นระบบสารสนเทศกลาง และฐานข้อมูลการตรวจราชการที่เป็นระบบเดียวกันทั้งกระทรวง รวมถึงมีการส่งเสริม การแบ่งปันข้อมูลเป้าหมาย แผนงาน โครงการ และผลการดำเนินงานจากผู้ที่เกี่ยวข้องกับ งานตรวจราชการทั้งในระดับกรม รัฐวิสาหกิจ และองค์การมหาชน พร้อมทั้งมีชุดเครื่องมือประเมินผลที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน เพื่อให้เกิดการใช้ข้อมูลเดียวกัน และจากเป้าหมายเดียวกัน ทั้งกระทรวง4. สร้างเวทีประชุมเชิงนโยบายอย่างเป็นทางการ ที่นำโดยผู้บริหารระดับสูง ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อรับฟังและพิจารณาข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย โดยให้ผู้ตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมนำเสนอผลการตรวจราชการ ในช่วงต้นของการจัดทำคำของบประมาณ5. พิจารณามอบหมายอำนาจหน้าที่ให้ผู้ตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมขับเคลื่อนนโยบายสำคัญ โดยทบทวนบทบาท โครงสร้างอำนาจ เพื่อให้ผู้ตรวจราชการกระทรวงมีอำนาจหน้าที่ในการผลักดันประเด็นเชิงนโยบายสู่การปฏิบัติมากขึ้น6. ควรมีการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้ตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับเจ้าหน้าที่สนับสนุนการตรวจราชการของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้มีทักษะในการคิดวิเคราะห์เชิงนโยบาย และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และส่งเสริมองค์ความรู้ด้านหลักเกณฑ์ เทคนิค การตรวจสอบและประเมินผลโครงการ เพื่อให้สามารถนำองค์ความรู้มาประยุกต์ใช้ในการตรวจราชการและประเมินผลโครงการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Discussion

More

Suggest a correction or report